Khi Đức Giám mục Erik Varden giảng kỳ tĩnh tâm Mùa Chay năm nay cho Đức Giáo hoàng Leo XIV và Giáo triều Rôma, ngài đã nhiều lần quay về với sự khôn ngoan sâu sắc của Thánh Bernard thành Clairvaux. Qua nhiều bài suy niệm — về chủ nghĩa lý tưởng, tự do, chân lý, và thậm chí cả những thất bại trong Giáo hội — một sợi chỉ xuyên suốt nổi bật: sự hoán cải là điều cụ thể. Nó định hình lại cách chúng ta suy nghĩ, lựa chọn và sống. Dưới đây là năm điều suy niệm mà người Công giáo bình thường có thể áp dụng cho Mùa Chay của riêng mình.

 
1. Chủ nghĩa lý tưởng cần sự khiêm nhường

 
Thánh Bernard đã ‘gây tiếng vang’ khi ngài gia nhập đan viện Cîteaux cùng với 30 bạn đồng hành lúc mới 23 tuổi. Với trí tuệ sáng chói, mạnh mẽ và đầy nhiệt huyết, ngài đã góp phần định hình cuộc cải cách của Dòng Xitô — tuy nhiên ngài cũng phải học, qua những thương đau và thất bại, rằng lòng nhiệt thành không đồng nghĩa với sự thánh thiện. Đức Giám mục Varden không trình bày Thánh Bernard như một con người hoàn hảo. Ngài cho thấy thánh nhân là một người có những xác tín mạnh mẽ đôi khi trở nên bè phái — và ngài đã phải đối diện với sự tự mãn của chính mình.

 
Bài học rút ra là gì? Chủ nghĩa lý tưởng là một ân ban, nhưng nó cần được thanh luyện. Trong đời sống của giáo xứ, trong những cuộc tranh luận gia đình, hay trong các cuộc tranh luận trực tuyến, câu hỏi không chỉ là ‘Tôi có đúng không?’ mà còn là ‘Tôi có ngoan ngoãn hay dễ bảo trước ân sủng không?’ Mùa Chay mời gọi chúng ta hãy để cho kinh nghiệm làm cho ta trở nên khiêm tốn hơn mà vẫn không dập tắt ngọn lửa nhiệt thành.

 
2. Tự do không phải là làm bất cứ điều gì ta muốn

 
Trong một nền văn hóa nơi ‘tự do’ chiếm ưu thế trong diễn ngôn chính trị, định nghĩa của Thánh Bernard lại đi ngược dòng. Điều vốn tự nhiên đối với nhân loại sa ngã, muốn theo ý mình, thỏa mãn dục vọng, chăm chút hình ảnh bản thân, theo ngài, thực chất là một dạng giam cầm.


Tự do đích thực tuôn chảy từ lời ‘Xin vâng’ của Đức Kitô với Chúa Cha. Nó không phải là giành quyền kiểm soát, mà là yêu thương với lòng quảng đại được đóng đinh. Điều này có những hệ quả thực tế. Tự do Kitô giáo có thể đồng nghĩa với việc chấp nhận bị hiểu lầm thay vì làm leo thang xung đột. Nó có thể đồng nghĩa với việc chấp nhận những giới hạn — bệnh tật, trách nhiệm, tuổi tác — như những nơi mà tình yêu có thể được đào sâu. Thập giá chính là biểu tượng của tự do của Giáo hội.”

 
3. Cám dỗ có thể làm chúng ta mạnh mẽ hơn

 
Thánh Bernard cảnh báo: ‘Không ai sống trên trần gian mà không gặp cám dỗ. ’ Thay vì hoảng sợ trước những cuộc chiến đấu chống lại chúng thì ta có thể xem chúng như một sự đào luyện. Việc chống lại sự giả dối củng cố sự gắn bó của chúng ta với chân lý. Mỗi lần từ chối nhỏ bé, không phóng đại, không nuôi dưỡng sự ghen tị, không nuôi dưỡng oán hận,  đều xây dựng sức mạnh luân lý. Các kỷ luật của Mùa Chay có ý nghĩa ở đây. Ăn chay, xưng tội và xét mình không phải là những việc đạo đức phụ thêm; chúng mài sắc khả năng nhận thức của chúng ta. Chúng huấn luyện chúng ta phân biệt giữa những gì chỉ lấp lánh bên ngoài và những gì thực sự cứu rỗi.

 
4. Tham vọng làm hoen ố linh hồn

 
Ngôn ngữ của Thánh Bernard về tham vọng thật đáng chú ý: một ‘loại virus bí mật,’ một ‘người mẹ của sự giả hình.’ Tham vọng không chỉ đơn giản là mong muốn làm tốt. Nó là khát vọng âm thầm muốn được nhìn thấy, được tán thưởng, được coi là không thể thiếu. Áp dụng của Đức Giám mục Varden thật mạnh mẽ, đặc biệt trong bối cảnh Giáo hội. Việc lãnh đạo thiêng liêng được thử thách trong những thói quen bình thường — cách một người đón nhận lời khen, cách cư xử trên bàn ăn, những gì họ tiêu thụ trực tuyến. Đối với giáo dân công giáo, câu hỏi cũng tương tự: Việc phục vụ của tôi có tìm kiếm vinh quang của Thiên Chúa, hay tìm vinh quang của chính tôi? Mùa Chay mang đến một cơ hội để làm điều tốt trong âm thầm —như việc cho đi, cầu nguyện, hoặc phục vụ mà không cần phô trương.

 
5. Sự thánh thiện là uy tín thật sự của Giáo hội

 
Có lẽ bài suy niệm nghiêm túc nhất đã đề cập đến sự suy thoái trong Giáo hội. Đức Giám mục Varden lưu ý rằng những vết thương nặng nề nhất thường đến từ bên trong. Không có sự đơn giản hóa nào,  không có sự phân chia dễ dàng giữa kẻ xấu và nạn nhân, có thể thay thế cho trách nhiệm tỉnh táo và những giọt nước mắt. Tuy nhiên, ngài chống lại sự tuyệt vọng. Câu trả lời cho những tai tiếng (scandal) không phải là thương hiệu hay chiến lược, mà là sự thánh thiện. Vang vọng lời kêu gọi lớn lao của Công đồng Vatican II, ngài chỉ ra rằng sự thánh thiện chính là chứng tá thuyết phục nhất của Giáo hội. Người ta có thể nghi ngờ những lập luận, nhưng họ vẫn quỳ gối trước sự thiện lành chân thật.

 
Trong Mùa Chay này, thông điệp từ kỳ tĩnh tâm thật rõ ràng: hãy trở nên tự do, trở nên chân thật, trở nên toàn vẹn. Cuộc canh tân mà Giáo hội cần bắt đầu từ sự hoán cải trong mỗi tâm hồn.

 

Tác giả: Daniel Esparza -

Nguồn: https://aleteia.org/2026/02/26/5-insights-from-popes-lenten-retreat-that-we-all-need-today/

Mary Pauline lược dịch