Thánh Têrêsa Lisieux là một vị thánh được nhiều người Công giáo yêu mến, đặc biệt là những ai theo các nguyên tắc nên thánh của Thánh nữ bằng “Con đường bé nhỏ”, một lối sống, một cách thực hành đặc trưng nhờ việc yêu mến Thiên Chúa qua những điều bé nhò và có lòng tin tưởng đơn sơ như trẻ thơ, như hình ảnh “cơn mưa hoa hồng” của ngài. Hiện nay, linh đạo này được trình bày trong một cuốn sách mới mang tên Living the Little Way, Sống Con Đường Bé Nhỏ - (NXB TAN Books) của cha Phanxicô Joseph Spence, một linh mục Dòng Phanxicô. Ngài giảng dạy tại Đại học Teresianum ở Rôma, nơi ngài chuyên dạy về linh đạo của vị thánh người Pháp này. Trong cuốn sách, các độc giả có thể tìm hiểu sâu về “Sáu chìa khóa cho linh đạo của Thánh Têrêsa”.
1. Kinh Thánh và ‘Con đường nhỏ’ của Thánh Têrêsa
Kinh Thánh là cốt lõi trong linh đạo “Con đường nhỏ” của ngài. Cha Spence giải thích: “Chính Kinh Thánh là nguồn cảm hứng quan trọng nhất cho ‘Con đường nhỏ’ của Thánh Têrêsa. Từ năm 1892 khi Têrêsa 19 tuổi ngài đặc biệt yêu thích các sách Tin Mừng và xem đó là nguồn nuôi dưỡng đời sống thiêng liêng chính yếu.
Chính Chúa Thánh Thần và Chúa Giêsu, vị ‘linh hướng’ của Têrêsa, đã trực tiếp dạy dỗ ngài trong chiều sâu tâm hồn, trí khôn và con tim, qua Kinh Thánh trước hết, và qua nhiều nguồn khác nữa, để hình thành nơi ngài một hình ảnh rất đúng đắn và tuyệt đẹp về Thiên Chúa. Chúa Thánh Thần đã dạy ngài lòng tín thác (confiance), sự phó thác và hiến dâng hoàn toàn cho Thiên Chúa, điều mà những người thực sự là con cái của Thiên Chúa Cha cần phải có.”
2. Lòng sùng kính Chúa Hài Đồng Giêsu và Thánh Nhan Chúa
Như được thể hiện trong tên dòng của ngài — Nữ tu Têrêsa Hài Đồng Giêsu và Thánh Nhan Chúa — khía cạnh này trong linh đạo của ngài bắt nguồn từ đời sống gia đình. Cha Spence viết: “Các chị em, người thân và bạn bè của Têrêsa thường dùng hình ảnh Chúa Hài Đồng Giêsu khi nói với ngài về Thiên Chúa.” “Lòng sùng kính Chúa Hài Đồng Giêsu của Têrêsa không bao giờ phai nhạt theo thời gian, vì đó không phải là một lòng sùng kính ‘trẻ con’. Trái lại, đó là lòng sùng kính hướng về Đức Kitô qua một trong những mầu nhiệm căn bản và thiết yếu nhất của Ngài: mầu nhiệm Nhập Thể.” Cuốn sách còn giải thích thêm: “Ngày 26 tháng 4 năm 1885, ông Louis Martin và bốn người con gái trong đó có Têrêsa đã gia nhập Hội Thánh Nhan. Khi đó Têrêsa mới 12 tuổi. Như vậy, từ ít nhất năm 12 tuổi, ngài đã có lòng sùng kính Thánh Nhan. Thật vậy, ngài còn vẽ một bản sao Khăn Verônica và đặt tại một chòi nhỏ trong vườn sau nhà Les Buissonnets ngôi nhà của gia đình Martin ở Lisieux. Vào tháng 12 năm 1889, khi ngôi nhà được bán, bức tranh này được đưa đến Dòng Kín Lisieux và đặt trong một nhà nguyện nhỏ khác, gọi là ‘Ẩn viện Thánh Nhan.’”
Chính căn bệnh kéo dài của người cha đã gắn kết “Bông Hoa Nhỏ” cách sâu sắc với Thánh Nhan. Cha Spence viết: “Cuộc ‘gặp gỡ’ cá nhân của Têrêsa với Thánh Nhan xảy ra qua một loạt biến cố khác: đó là bệnh tật của cha ngài. Ông Louis Martin bắt đầu có những dấu hiệu đáng lo ngại về sức khỏe tâm thần. Ngày 23 tháng 6 năm 1888, ông đột ngột mất tích và được tìm thấy bốn ngày sau tại thành phố Le Havre. Đến ngày 12 tháng 2 năm 1889, điều không ai ngờ đã xảy ra: trong cơn ảo giác, tưởng rằng đang có một trận chiến tại Lisieux, ông Martin lấy súng ra để bảo vệ hai con gái Céline và Léonie cùng người giúp việc Marie Cosseron. Họ lập tức tìm đến người chú Isidore Guérin giúp đỡ. Sau đó, ông được dẫn đến Dòng Kín Lisieux để ‘nói lời từ biệt’.”
Cha tiếp tục: “Ông mang theo vài con cá nhỏ gói trong khăn tay và trao cho Pauline. Ngay sau đó, ông được đưa đến khoa tâm thần của bệnh viện Bon Sauveur ở Caen, nơi ông phải ở suốt 39 tháng dài. Ông mắc chứng xơ cứng động mạch não và sau này phải ngồi xe lăn.” Thánh Têrêsa sau này viết: “Ngày hôm đó, con không thể nói rằng mình có thể chịu đựng hơn nữa! Không lời nào diễn tả được nỗi đau của chúng con…” Được Pauline (nữ tu Agnes của Chúa Giêsu) hướng dẫn về lòng sùng kính Thánh Nhan khi còn là tập sinh, Têrêsa đã chọn mầu nhiệm này như phần bổ túc cho tên dòng của mình trong ngày mặc áo Dòng (10/1/1889). Mầu nhiệm đau khổ của Đức Kitô trở thành nơi trú ẩn cho ngài giữa những tháng ngày đau đớn và nhục nhã vì bệnh tình của người cha yêu dấu. Chỉ một tháng sau nghi thức mặc áo, ông Louis bị đưa vào bệnh viện.”
Cha Spence kết luận: “Trong những tháng năm tiếp theo, Thánh Nhan Chúa Giêsu trở thành nguồn sức mạnh và an ủi thiêng liêng không ngừng cho Têrêsa. Đồng thời, Thánh Nhan cũng giúp ngài hiểu trên bình diện thiêng liêng về nỗi nhục nhã và đau khổ của cha mình: đó là việc Chúa Giêsu cho ông và cả gia đình được tham dự vào chính sự đau khổ và nhục nhã của Ngài. Trên tấm ảnh tưởng niệm trong lễ tang của ông Louis Martin, các con gái đã chọn hình Thánh Nhan.”
3. Tình yêu dành cho Đức Kitô
“Chúa Giêsu là tình yêu duy nhất của con!” (Jésus est mon unique Amour!): Tình yêu agape (tình yêu hiến trao) dành cho Đức Kitô là yếu tố nền tảng trong đời sống đức tin của “Bông Hoa Nhỏ”, cả trước lẫn sau khi khấn dòng. Cha Spence viết: “Thánh Têrêsa có một gương mẫu sống động và phi thường nơi cha mẹ thánh thiện của mình, về ý nghĩa của việc sống tình yêu vợ chồng trong đời sống hằng ngày. Chắc chắn môi trường gia đình này đã giúp Têrêsa cách ý thức hoặc vô thức sống một tình yêu quân bình nhưng nồng nhiệt đối với Chúa Giêsu.”
Sau lần rước lễ lần đầu, Têrêsa đã viết: “Con cảm thấy mình được yêu thương.” Tình yêu sâu xa này còn lan rộng đến ơn gọi của ngài. “Đối với Têrêsa…, ngày khấn dòng thực sự là ngày cưới của ngài với Chúa Giêsu… Trong bản tuyên khấn, ngài viết: ‘Lạy Chúa Giêsu, bạn trăm năm thần linh của con!’”
4. Lòng sùng kính Đức Maria
Như nhiều người yêu mến “Bông Hoa Nhỏ” đã biết, cao điểm của lòng sùng kính Đức Mẹ nơi Thánh Têrêsa bắt đầu khi ngài được chữa lành khỏi một căn bệnh bí ẩn vào năm 10 tuổi. Sau này, ngài viết: “Bỗng nhiên Đức Trinh Nữ hiện ra với con thật đẹp — đẹp đến mức chưa bao giờ con thấy điều gì hấp dẫn như vậy. Khuôn mặt Mẹ tràn đầy sự hiền từ và dịu dàng khôn tả; nhưng điều chạm đến tận sâu thẳm tâm hồn con chính là ‘nụ cười mê hồn của Đức Trinh Nữ.’ Ngay lúc đó, mọi đau đớn của con biến mất; hai giọt nước mắt lớn long lanh trên mi và lặng lẽ chảy xuống má nhưng đó là những giọt nước mắt của niềm vui tinh tuyền.” Biến cố chữa lành ấy là một kỷ niệm tuyệt đẹp, nhưng Đức Maria vẫn luôn là người Mẹ của ngài đặc biệt sau khi mẹ ruột của ngài, bà Zélie, qua đời ở tuổi 45 khi Têrêsa mới chỉ 4 tuổi. Theo chính lời ngài: “Cha con đã khuyến khích con sùng kính Đức Trinh Nữ, và con đã hứa với mình sẽ gia tăng lòng yêu mến đối với Mẹ.” Điều đó bao gồm cả việc chăm sóc “bàn thờ nhỏ tháng Năm” của ngài.
5. Bác ái huynh đệ
Tình yêu của Thánh Têrêsa dành cho tha nhân, được học hỏi trước tiên trong gia đình Martin và sau đó được sống trong đời sống Dòng Kín (ngay cả khi phải chịu những đối xử không dễ chịu từ các nữ tu khác) được thể hiện cả trong việc cầu nguyện cho các linh mục và các tội nhân, kể cả một kẻ sát nhân bị kết án tử. Cuốn sách viết: “Têrêsa đã hiểu rằng ‘đức ái không được giữ kín trong lòng’ và như chính ngài đã viết: ‘tình yêu của con không chỉ được diễn tả bằng lời nói, vì không phải những ai nói: “Lạy Chúa! Lạy Chúa!” mà sẽ được vào Nước Trời, nhưng là những ai thi hành ý muốn của Cha Thầy trên trời’ (x. Ms C). Vì thế, Têrêsa đã cố gắng vượt qua những cảm xúc tự nhiên của mình và biểu lộ cách cụ thể tình yêu chẳng hạn như bằng nụ cười đẹp nhất của mình để yêu mến Chúa Giêsu qua lòng bác ái đối với các chị em trong dòng.” Ơn gọi của ngài, dĩ nhiên, là tình yêu. Một trong những câu nói nổi tiếng nhất của Thánh Têrêsa: “Lạy Chúa Giêsu, Tình Yêu của con… cuối cùng con đã tìm thấy ơn gọi của mình… ƠN GỌI CỦA CON LÀ TÌNH YÊU!”
6. Nên thánh qua đau khổ
Cuối cùng, những đau khổ to lớn của Thánh Têrêsa, do bệnh lao và đặc biệt là những thử thách thiêng liêng khi cái chết đến gần (ngài qua đời lúc 24 tuổi) mang lại một bài học sâu sắc. Chính ngài đã viết: “Chúa Giêsu đã để cho linh hồn con bị bao phủ bởi sự tăm tối dày đặc nhất.” Tuy nhiên, như cuốn sách nhấn mạnh: “Trong tất cả những điều này trong cuộc tử đạo, trong hành trình thập giá của mình, Têrêsa vẫn tràn đầy niềm vui. Đầy sự hài hước. Đầy tình yêu. Chỉ có một cách để hiểu được sự tinh tuyền, đơn sơ, trong sáng, tinh thần anh hùng và tình yêu đã thấm sâu vào tâm hồn Têrêsa, đó là nhờ hoạt động của Chúa Thánh Thần chính là ‘cái chết vì tình yêu’ của ngài.” Cái chết của ngài và cả cuộc đời thánh thiện, là một chứng tá cho Tình Yêu. Chị của ngài, Pauline, thuật lại những lời cuối cùng đầy yêu thương của ngài: “Ôi! Con yêu Ngài… Lạy Thiên Chúa của con… con… yêu Chúa!”
Nguồn: https://www.ncregister.com/news/6-lessons-from-st-theres-little-way
Mary Pauline lược dịch