Giêrusalem, ngày…tháng…năm…
Các Kinh Sư và Pharisêu kính mến,
Các vị được ngồi trên tòa Môsê mà giảng dạy. Các vị là những chuyên viên về Luật, đa số các vị có cùng nguồn gốc. Chỗ đứng của các Pharisêu rất có uy tín trong dân và rất quan trọng trong đời sống chính trị và tôn giáo. Đức Giêsu hôm nay nói về các vị, đó là những thầy giảng, nhưng giảng gì ? Giảng và dạy về luật pháp. Vâng những điều đó là cần nhưng không phải là mục đích tối hậu, luật chỉ tốt khi dẫn đếnviệc chiếu sáng cho người ta biết điều tốt phải làm và giúp hoàn thiện con người, còn ngược lại, bóp chết phẩm giá con người hay dựa vào đó để kết án người khác thì chẳng ích gì ! Điều các vị dạy rất tốt, Chúa cũng khen và nhắn độc giả « những gì họ nói hãy làm, hãy giữ », và cũng cảnh báo « còn những việc họ làm, đừng làm theo ». Các vị nói hay mà làm không như lời nói, lời dạy, nên mới có câu trên. Các vị làm gì ?
- « Bó những gánh nặng, chất lên vai người ta ». Các vị là những người đốn củi sao ? Các vị gom góp tất cả những gì các vị muốn, tự mình không vác nổi mà bắt người thuộc hạ của mình làm. Bó những gánh nặng là những luật lệ các vị thêm thắt ra, không làm cho con người được giải thoát mà trói buộc họ vào như gông cùm. Nói mà không làm ! đó là lời ngôn sứ Malakhi cảnh báo lối sống giả hình của các tư tế (x. Ml 2, 8). Các vị ngồi trên tòa Môsê nghĩa là có trách nhiệm loan báo và giảng dạy Kinh Thánh, tòa đó làbiểu tượng quyền lực, được Chúa trao phó. Nhưng các vị nói mà không làm, nghĩa là các vị giữ khoảng cách rất xa giữa hai việc này, nhưng thực ra còn tệ hơn là làm ngược với những gì nói, do vậy Chúa mới cảnh báo : « những gì họ làm, đừng có làm theo ! »
- « Đeo những hộp kinh thật lớn » ; các vị đeo hộp kinh chứa đựng câu Kinh Thánh mà các vị cột ở trán và cổ tay, điều này rất tốt, Thánh Đa Minh luôn mang bên mình Tin Mừng theo thánh Mathêu và các thư Thánh Phaolo, bởi đó là cách thức nhắc nhớ Lời Chúa (x. Xh 13, 9-16 ; Đnl 6, 8-11, 18). Nhưng tại sao Chúa lại trách các vị ở đây ? Bởi không phải mang hộp kinh để đọc, mà để khoe người khác tôi là người tri thức, đạo đức.
- « Mang những tua áo thật dài ». Chính Đức Giêsu cũng mang tua áo (x. Mt 9, 20 ; 14-16), tua áo đi với « thẻ kinh », vì cũng nhắc nhớ đến điều răn của Chúa (x. Ds 15, 37 ; Đnl 22, 12), ý thức mình thuộc cộng đoàn linh thánh của dân Chúa. Vậy sao Ngài lại trách các vị ? Ngài trách vì các vị may thêm cho dài ra để người ta chú ý và đó là thói kiêu hãnh về tôn giáo, khoe lòng đạo của mình. Đặt mình ra trước, chạy theo vinh hoa và tìm kiếm đặc quyền.
- « Ngồi chỗ nhất trong đám tiệc và ghế đầu trong hội đường ». Đó là những chỗ danh dự, người quan trọng nhất được ngồi cạnh chủ nhà, trong hội đường cũng có ghế dành riêng cho các bậc vị vọng. Ngồi đó để được kính trọng hơn, được ưu đãi hơn.
- « Ưa được chào hỏi ở nơi công cộng ». Chào hỏi là cách thức lịch sự khi gặp nhau, nhưng chào hỏi nơi đường phố là « Rabbi » để mọi người thấy thì lại là thói kịch kỡm, lố bịch. Thích khoe khoang, làm nổi, mọi thứ muốn bày ra cách công khai để mọi người biết mà kính trọng.
- « Muốn được thiên hạ gọi là « rabbi », là « thưa thầy của tôi », danh xưng quen thuộc trong các bậc thầy trong Dothái giáo và các môn đệ của Chúa cũng đã từng xưng hô như vậy (x. Mt 26, 25.49). Vậy đó là danh hiệu dùng cho người đáng kính trọng hơn chứ không dùng cho người thấp kém hơn mình. Các vị ưa thích điều này vì cho mình cao trọng hơn người khác và luôn muốn tước hiệu « thầy ».
Bức tranh phác họa về công việc của các vị vừa rất sáng lại mang đậm màu đen. Đeo hộp kinh, mang tua áo, ngồi chỗ nhất, được gọi là thầy…không là những việc tốt, những danh xưng rất đẹp sao ? Chúa chẳng cấm và cũng không lên án nếu cứ để « hữu xạ tự nhiên hương », con người tốt sinh trái tốt và hương thơm sẽ lan tỏa, từ đó đưa đến lòng kính trọng, yêu mến, và đó là những mảng màu tươi sáng. Tuy nhiên trong đó lại có những mảng màu đen của kiêu ngạo, khoe khoang, giả hình và gian ác. Ai cũng thích được tôn vinh, chọn việc nhẹ nhàng, nhưng nếu vậy thì « gian khổ sẽ dành phần ai ? ». Bức tranh sẽ hài hòa hơn khi xin cho sống khiêm nhường, nhìn nhận cách đúng đắn về mình, đặt cái nhìn của Chúa và để Ngài đánh giá chứ không lệ thuộc vào những lời khen ngợi, tôn vinh của con người.
Viết cho các vị là viết cho chính mình, trong con cũng có những phẩm chất và những giới hạn : cũng có những lúc muốn khoe mẽ, muốn được người ta tôn lên, được kính trọng…nhưng lại không muốn làm điều gì khó nhọc. Chúa không trách chúng ta, Ngài chỉ mời gọi đến với và học với Ngài, bài học đó rất đơn giản « hiền lành và khiêm nhượng ». Nói dễ nhưng thực hành lại khó, tuy nhiên, chính Chúa đã sống, làm gương và chỉ cho biết cách thức, điều còn lại chỉ hệ tại nơi một từ « muốn ».
Nt. Catarina Thùy Dung