Năm 1979, nhà khảo cổ học người Israel Gabriel Barkay đang khai quật một loạt hang mộ có niên đại Thời kỳ Đồ Sắt, được đục vào những vách đá vôi tại Ketef Hinnom – nghĩa là “Vai của Hinnom” – trên sườn phía tây của thung lũng nằm về phía tây nam thành cổ Giêrusalem, bên dưới Nhà thờ Scotland St. Andrew. Khu vực này đã bị những kẻ đào trộm cướp phá qua nhiều thế kỷ, và một hốc chứa hài cốt trong một ngôi mộ từng được quân đội Thổ Nhĩ Kỳ sử dụng để cất giữ súng trường trong thời kỳ Ottoman. Có vẻ như chẳng còn lại bao nhiêu thứ có giá trị khảo cổ.
Thế rồi, một tình nguyện viên 13 tuổi tham gia cuộc khai quật, trong lúc khám phá một căn phòng hẹp, đã phát hiện một kho hiện vật mà những kẻ trộm đã bỏ sót: đồ gốm, đồ trang sức, đầu mũi tên – và hai mảnh bạc nhỏ được cuộn lại, đã bị ăn mòn và rất dễ vỡ. Cuộn lớn hơn có kích thước khoảng 97 × 27 mm (3,8 × 1 inch). Cuộn nhỏ hơn khoảng 39 × 11 mm (1,5 × 0,4 inch) – gần bằng kích thước một móng tay cái. Cả hai từng được đeo quanh cổ như vật hộ mệnh và được chôn cùng người đã khuất.
Việc mở cuộn bạc này mất tới ba năm. Bạc quá mong manh đến mức các nhà nghiên cứu phải phát triển một phương pháp mới trong phòng thí nghiệm để ngăn những cuộn bạc bị tan rã khi được mở ra. Khi quá trình hoàn tất, họ phát hiện điều mà mình không ngờ tới: những dòng chữ Do Thái cổ đại, được khắc bằng một loại bút khắc cực kỳ tinh xảo, ghi lại những lời mà ngày nay vẫn được đọc trong các nghi lễ thờ phượng của người Do Thái và Kitô giáo.
Nội dung của hai cuộn bạc
Cả hai cuộn đều chứa những phiên bản của Lời Chúc lành Tư tế trong Dân số 6:24-26: “Nguyện Đức Chúa chúc lành cho ngươi và gìn giữ ngươi; nguyện Đức Chúa tỏa ánh sáng dung nhan Ngài trên ngươi và ban ân sủng cho ngươi; nguyện Đức Chúa hướng dung nhan Ngài về ngươi và ban bình an cho ngươi.” Danh của Thiên Chúa – YHWH – xuất hiện trên cả hai cuộn; đây là một trong những lần Danh của Thiên Chúa xuất hiện dưới dạng văn bản cổ xưa nhất từng được biết đến. Cuộn lớn hơn còn chứa thêm những cụm từ vang vọng các đoạn trong Đệ Nhị Luật và những bản văn Kinh Thánh khác, cho thấy người khắc chữ đã dựa trên một lượng lớn Kinh Thánh mà họ đã thuộc lòng.
Tại sao chúng lại quan trọng
Những cuộn bạc có niên đại từ cuối thế kỷ VII hoặc đầu thế kỷ VI trước Công nguyên – khoảng năm 600 TCN, trong những thập niên cuối cùng trước khi người Babylon phá hủy Giêrusalem vào năm 586 TCN. Điều này khiến chúng cổ hơn khoảng 400 năm so với những Cuộn giấy Biển Chết cổ nhất, và cổ hơn khoảng 1.000 năm so với các bản chép tay Masoretic – những bản văn từng làm nền tảng cho phần lớn các bản dịch Cựu Ước hiện đại trước khi các Cuộn giấy Biển Chết được phát hiện. Trước phát hiện tại Ketef Hinnom, những bản chép Kinh Thánh cổ nhất được biết đến chỉ có niên đại từ thời Trung Cổ.
Ý nghĩa của niên đại này vượt xa lĩnh vực khảo cổ học. Lời Chúc lành Tư tế trong sách Dân số chương 6 đã được sử dụng như một bản kinh có thẩm quyền từ rất sớm – được khắc trên những vật hộ mệnh bằng bạc mà người dân bình thường đeo trên người rồi chôn theo người đã khuất – từ trước thời kỳ Lưu đày Babylon, trước thời kỳ Đền Thờ thứ Hai, và hơn sáu thế kỷ trước khi Chúa Kitô ra đời. Những lời được đọc tại các lễ rửa tội, lễ cưới và lễ an táng trên khắp thế giới ngày nay đã được viết lại tại Giêrusalem từ khi Đền Thờ thứ Nhất vẫn còn đứng vững.
Các cuộn bạc cũng cho thấy một mức độ ổn định đáng kinh ngạc của bản văn. Lời Chúc lành Tư tế được khắc trên những vật hộ mệnh tại Ketef Hinnom có thể nhận ra rõ ràng là cùng một bản văn được tìm thấy trong Kinh Thánh Do Thái ngày nay – một sự liên tục kéo dài 2.600 năm, xuyên qua một số thế kỷ đầy biến động nhất trong lịch sử nhân loại.
Ngày nay chúng ở đâu?
Các cuộn bạc Ketef Hinnom hiện được trưng bày lâu dài tại Bảo tàng Israel ở Giêrusalem, nơi chúng đã được lưu giữ kể từ khi được phục chế. Chúng là một trong những hiện vật quan trọng nhất trong bộ sưu tập của bảo tàng – đồng thời cũng nằm trong số những hiện vật khiến người ta kinh ngạc một cách âm thầm nhất trên thế giới: hai mảnh bạc nhỏ đến mức có thể nằm gọn trong một bàn tay, mang theo những lời Kinh Thánh cổ nhất còn tồn tại, từng được đeo trên người của một người ở một Giêrusalem vốn đã không còn tồn tại.
Lời Chúc lành Tư tế mà chúng lưu giữ vẫn được sử dụng trong phụng vụ Công giáo và Do Thái giáo. Trong truyền thống Công giáo, lời này được công bố vào cuối Thánh lễ. Trong các hội đường Do Thái, lời này được các kohanim – những hậu duệ của hàng tư tế – đọc vào các ngày lễ. Những lời ấy đã không thay đổi. Chúng không thay đổi trong 400 năm giữa thời điểm những cuộn bạc này được tạo ra và thời kỳ của các Cuộn giấy Biển Chết, cũng như không thay đổi trong 2.000 năm từ thời các Cuộn giấy Biển Chết cho đến ngày nay.
Tác giả: D. R. Esparza
Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên
Nguồn: giaophanvinhlong