Đức
cha Erik Varden, TPTrondheim, Na Uy, trong buổi khai mạc các bài linh thao tĩnh
tâm Mùa Chay tại Vatican vào ngày … tháng 22, 2026 (photo: Vatican Media /
Vatican Media)
Trong một thế giới nơi “khái niệm
‘tự do’ trở nên gây tranh cãi trong diễn đàn công cộng,” người Kitô hữu cần
phải hiểu rõ tự do có ý nghĩa gì dưới ánh sáng đức tin, Đức cha Erik Varden nói
với Đức Giáo Hoàng Lêô XIV và các thành viên Giáo triều Rôma trong kỳ tĩnh tâm
Mùa Chay.
Đức cha Varden nói trong bài suy niệm
thứ tư của kỳ tĩnh tâm, được trình bày vào ngày 24 tháng 2. “Tự do là một điều
tốt đẹp mà tất cả chúng ta đều khao khát; chúng ta đứng lên chống lại bất cứ điều
gì đe dọa hạn chế hay giam hãm tự do của mình. Vì thế, ngôn ngữ về tự do trở
thành một công cụ hùng biện mạnh mẽ,” và “Chỉ cần gợi ý rằng tự do của một
nhóm nào đó đang bị đe dọa cũng đủ để khơi dậy ngay lập tức những phản ứng phẫn
nộ trên internet, Ngài tiếp tục bằng việc lưu ý rằng hiện nay nhiều phong
trào chính trị tại châu Âu đang khai thác ngôn ngữ về tự do. Điều này dẫn
đến căng thẳng, điều mà một nhóm người xem là ‘giải phóng’ thì lại bị người
khác cảm thấy bị “áp bức.”
Đức cha Varden nói “Các phe đối
lập được hình thành, và khẩu hiệu ‘tự do’ được giương cao từ mọi phía,” “Những
xung đột cay đắng phát sinh từ những chương trình nghị sự trái ngược nhau, vốn
được cho là nhằm giải phóng con người. Tình trạng này là một thách đố lớn đối với
người Kitô hữu.”
Đức cha Varden, một đan sĩ Xitô người
Na Uy và là Giám mục-Quản nhiệm (bishop-prelate) của thành phố Trondheim, đã đặt
bài suy niệm của mình trên nền tảng giáo huấn của Thánh Bênađô thành Clairvaux
về tự do. Ngài nhấn mạnh rằng đối với Kitô hữu, tự do đích thực không thể tách
rời khỏi sự vâng phục đầy yêu mến của Chúa Con đối với Chúa Cha. Ngài nói: “Khi
đặt nền tảng cho sự hiểu biết về tự do nơi tiếng ‘Xin Vâng!’ của Chúa Con trước
thánh ý Chúa Cha, Thánh Bênađô đã thực hiện một cuộc cách mạng nơi phương cách mà
chúng ta nắm bắt ý nghĩa của tự do.” và “Tự do Kitô giáo không phải là
chiếm lấy thế giới bằng sức mạn, nhưng là yêu thế giới bằng một tình yêu chịu
đóng đinh, một tình yêu đủ quảng đại để làm cho chúng ta hiệp nhất với Đức
Kitô, tự nguyện hiến dâng mạng sống mình cho thế giới, để nó được giải thoát.”
Đức cha Varden cũng cảnh báo về
cách mà khái niệm “tự do,” khi bị tách khỏi con người cụ thể và khỏi chân lý,
có thể bị lợi dụng để biện minh cho sự áp bức. Ngài nói: “Cần phải thận trọng
khi ‘tự do,’ bị bắt làm con tin bởi quyền lực, bị thao túng như phương tiện để
hợp thức hóa hành động của những chủ thể vô danh như ‘Đảng phái’, ‘Nền
kinh tế’ hay thậm chí là ‘Lịch sử’.” Đức Cha nói “Theo tư duy
Kitô giáo, không có chính sách áp bức nào có thể được biện minh bằng lời kêu gọi
đến một thứ ‘tự do’ mang tính ý thức hệ. Tự do mang ý nghĩa thật sự luôn là tự
do của nhân vị; và tự do của một người không thể xóa bỏ tự do của người khác.”
Đức cha Varden nói thêm: “chấp
nhận quan niệm Kitô giáo về tự do là chấp nhận đau khổ”. Đức Cha giải thích
khi Đức Kitô nói: “Đừng chống cự kẻ ác,” và “Chúa không yêu cầu chúng
ta dung túng bất công; nhưng Người cho chúng ta thấy rằng đôi khi công lý được
phục vụ tốt nhất qua việc sẵn sàng chịu đau khổ vì công lý đó, và từ chối đáp lại
bạo lực bằng bạo lực.” Ngài kết luận: “Biểu tượng của tự do đối với
chúng ta vẫn luôn là Con Thiên Chúa, Đấng đã ‘hoàn toàn tự hạ mình.”
Trong bài suy niệm thứ năm, được
trình bày cùng ngày tại Nhà nguyện Thánh Phaolô, Đức cha Varden lại trở về với
tư tưởng của Thánh Bênađô, lần này ngài tập trung vào tham vọng như một sự lệch
lạc trong tương quan của linh hồn với chân lý. Ngài nói: “Tham vọng đại diện
cho một dạng đặc biệt của sự đầu hàng trước điều không thật.” hoặc “Tham
vọng thực chất chỉ là lòng tham được đánh bóng lên, mà cũng không khéo che đậy
mấy.” Trích dẫn Thánh Bênađô, ngài mô tả tham vọng như: “một căn bệnh
tinh vi, một loại virus bí mật, một sự phá hoại ẩn giấu, một tay thợ của sự lừa
dối,” và nói thêm rằng nó “phát sinh từ một sự xa rời của tâm trí.” Đức
cha tiếp tục: “Đó là một sự điên rồ xảy ra khi chân lý bị lãng quên.” Đức
Cha Varden nói “Sự thật rằng tham vọng là một hình thức điên loạn khiến nó
trở nên nực cười trong bất cứ bối cảnh nào — nhưng đặc biệt nghiêm trọng khi nó
xuất hiện nơi những người được mời gọi sống đời phục vụ vô vị lợi.”
Đức Giám mục Varden sau đó nhắc lại
câu hỏi của Philatô — “Sự thật là gì?” — và nói rằng câu hỏi ấy không được
phép để đó mà không có câu trả lời trong bối cảnh hoang mang và sợ hãi của thời
đại hôm nay. Ngài nói: “Con người thời đại chúng ta đặt ra câu hỏi này một
cách nghiêm túc, thường với thiện chí đáng khâm phục, dù họ đang sống trong
tình trạng hoang mang, sợ hãi và vội vã không ngừng. Chúng ta không thể để câu
hỏi ấy không có câu trả lời.” và “Chúng ta cần huy động những gì tốt nhất
mình có để bảo vệ sự thật đích thực, cốt yếu và giải phóng sự thật trước những
điều thay thế có vẻ ít nhiều sáng láng hơn nhưng thực chất ít nhiều là giả trá,
thậm chí có thể dẫn con người đi vào lầm lạc.”
Đức Giám mục Varden tiếp tục:
“Trong hoàn cảnh hiện nay khi có nhiều cơ hội song điều điểm then chốt là chúng
ta phải nhìn ra và biết vận hành thế giới trong ánh sáng của Đức Kitô.” Và
“Đức Kitô, Đấng là Sự Thật, không chỉ như khiên thuẫn che chở chúng ta, Người
còn đổi mới chúng ta, luôn nóng lòng muốn tỏ mình ra cho thụ tạo qua chính
chúng ta, trong một thế giới ngày càng ý thức rằng mình đang chịu cảnh hư nát.”
Nhắc đến việc Công đồng Vatican II
nhấn mạnh đến sự thánh thiện, Đức Giám mục Varden nói rằng lời khẳng định
của Hội Thánh về chân lý trở nên thuyết phục nhất khi chân lý ấy được hiện thân
nơi mỗi người. Ngài hỏi: “Chẳng phải lời mời gọi nên thánh chung cho hết mọi
người là lời mời gọi sống chân lý trong chính đời mình, là âm hưởng mạnh mẽ nhất
của toàn bộ Công đồng Vatican II sao?” “Tiếng gọi ấy vang lên rực rỡ như tiếng
chiêng xuyên suốt mọi cuộc bàn thảo của Công đồng.” “Lời tuyên xưng chân lý của Kitô giáo trở nên
xác tín và đầy sức thuyết phục khi vẻ đẹp của chân lý đó được biểu lộ nơi đời sống
thánh thiện, với tình yêu hy sinh, và được thanh luyện khỏi mọi cám dỗ thỏa hiệp.”
Tác giả: Marco Mancini
Nguồn: https://www.ncregister.com/cna/vatican-spiritual-exercises-christian-freedom-and-the-splendor-of-truth
Mary Pauline lược dịch