Cần tỉnh thức thế nào?

- Chị ơi, Chúa bảo cho nhiều sẽ bị đòi nhiều (x. Mt 12, 48), em thấy chị được cho tới cả 10 nén: từ gia đình, học vấn, nhan sắc, tài năng … chắc chị sẽ bị đòi nhiều lắm; còn em thì bị đòi ít hơn nên sẽ bớt lo hơn … hihi …

- Mình nhận bao nhiêu nén thì chỉ có Chúa và mình biết rõ thôi. Theo em, nén phải trả cho Chúa gồm những gì?

- Thì Chúa cho thứ gì Ngài đòi thứ đó. Em nghĩ người tu sĩ phải thường xuyên cầu nguyện, sống trung thành với Chúa và nhắc nhở mọi người chuẩn bị tâm hồn để gặp Ngài, vì dù bao nhiêu nén thì cũng là chu toàn sứ vụ của mình, mà tu sĩ chúng mình dù xấu hay đẹp, có tài năng hay không, hoặc làm gì đi chăng nữa, thì cũng là “các chuyên viên cầu nguyện” và nói cho người khác biết về tình thương của Chúa. Như thế có đủ chưa chị?

- Đó là những điều rất cần thiết, nhưng em thử nghĩ xem: nếu một người tu sĩ nói về Chúa rất hay, mời khả năng để diễn đạt về sự tỉnh thức rất hấp dẫn, nhưng đời sống của mình lại thiếu tình yêu, thiếu niềm vui và thiếu sự quan tâm đến người khác, thì lời nói ấy có sức thuyết phục không?

- Chắc là không đâu chị, vì có bình an của Chúa, có tình yêu của Chúa thì mới thuyết phục được người khác. Người ta có thể nghe những lời giảng hay, nhưng điều khiến họ tin tưởng hơn chính là cách người tu sĩ sống mỗi ngày.

- Đúng vậy. Người tu sĩ không chỉ loan báo sự tỉnh thức bằng lời nói, mà trước hết bằng chính đời sống của mình. Một đời sống tu trì biết tỉnh thức sẽ trở thành chứng tá sống động về sự hiện diện của Thiên Chúa giữa thế giới. Nhưng để sống được điều ấy, chị nghĩ chúng ta cần bắt đầu từ những điều rất cụ thể.

- Vậy theo chị điều đầu tiên người tu sĩ cần làm là gì?

- Chị nghĩ trước hết là phải tỉnh thức trong tương quan với Thiên Chúa. Người tu sĩ cần giữ cho ngọn đèn đức tin luôn cháy sáng qua đời sống cầu nguyện, suy niệm Lời Chúa và sự trung thành với ơn gọi.

- Nhưng chị ơi em vẫn đọc Kinh, tham dự Thánh lễ, nguyện ngắm và làm các việc thiêng liêng mỗi ngày. Như thế chẳng phải là đang sống tỉnh thức sao?

- Những việc ấy rất quan trọng, nhưng em cần tự hỏi xem: mình cầu nguyện để thực sự gặp Chúa và để Ngài biến đổi mình, hay đôi khi chỉ làm vì đã trở thành thói quen? Có khi nào mình vẫn đọc Kinh đều đặn, nhưng bước ra khỏi nhà nguyện lại dễ nóng giận, xét đoán hoặc thờ ơ với người bên cạnh không?

- Dạ em nghĩ điều đó vẫn có thể xảy ra. Có những lúc em vẫn giữ đủ giờ kinh, nhưng tâm hồn lại phân tán. Em cầu nguyện mà chưa thực sự để Lời Chúa chạm đến những gì đang diễn ra trong lòng mình.

- Chị cũng từng bị như vậy. Tỉnh thức trong cầu nguyện không chỉ là dành nhiều thời gian cho Chúa, mà còn là dám để ánh sáng Lời Chúa soi vào những góc khuất trong tâm hồn: những động cơ chưa trong sáng, lòng ham muốn được khen ngợi, sự ganh tị, tính tự mãn hay sự nguội lạnh trong đời sống thiêng liêng.

- Vậy cầu nguyện đích thực phải giúp mình nhận ra con người thật của mình và can đảm thay đổi, chứ không chỉ dừng lại ở việc chu toàn các giờ Kinh phải không ạ?

- Đúng rồi em. Người tu sĩ tỉnh thức là người biết trở về với Chúa mỗi ngày, để được thanh luyện và đổi mới. Giữa một thế giới đầy tiếng ồn, vội vã và phân tán, đời sống cầu nguyện trung thành của người tu sĩ sẽ trở thành lời chứng rằng Thiên Chúa vẫn luôn được đặt ở vị trí ưu tiên trong cuộc đời chúng ta.

- Chị nói vậy, em lại nghĩ đến một điều. Có khi nào sống lâu năm trong đời tu, chúng ta dần trở nên quen thuộc với những việc đạo đức đến mức không còn cảm nhận được ý nghĩa của chúng nữa không chị?

- Có chứ em, đây đó vài ngày hay … nhiều ngày chúng ta sẽ bị vướng vào tình trạng như thế. Đó cũng là một nguy cơ mà người tu sĩ cần cảnh giác. Chúng ta có thể vẫn giữ giờ Kinh, chu toàn công việc, tuân thủ kỷ luật, nhưng lòng nhiệt thành ban đầu lại dần nguội lạnh. Bề ngoài có vẻ mọi thứ vẫn ổn, nhưng bên trong niềm vui phục vụ và sự nhạy bén trước tiếng Chúa có thể đã giảm đi rất nhiều.

- Vậy làm sao để nhận ra điều đó, chị?

- Chị nghĩ mỗi người cần dành thời gian xét lại chính mình. Chẳng hạn, em có thể tự hỏi: “Tôi đang sống ơn gọi vì lòng yêu mến hay chỉ vì thói quen? Tôi làm việc để phục vụ hay để được người khác nhìn nhận? Tôi có đủ khiêm tốn để nhận lỗi và xin tha thứ không? Tôi có đang che giấu những yếu đuối của mình sau vẻ bề ngoài đạo đức không?”

- Những câu hỏi ấy nghe đơn giản, nhưng chắc không dễ trả lời thành thật đâu chị, vì bình thường ai cũng nhận ra lỗi của người khác rất nhanh, còn nhận ra những thiếu sót của chính mình lại khó hơn nhiều.

- Đúng vậy em, nhưng tỉnh thức chính là dám nhìn vào sự thật về bản thân, không trốn tránh, không biện minh và cũng không tuyệt vọng về những yếu đuối của mình. Chúng ta không được mời gọi trở thành những con người hoàn hảo ngay lập tức, nhưng được mời gọi không ngừng hoán cải.

- Như vậy một người tu sĩ biết nhận lỗi, biết sửa mình và khiêm tốn xin tha thứ có khi lại làm chứng cho Tin Mừng rõ ràng hơn người luôn cố giữ hình ảnh hoàn hảo trước mặt người khác?

- Chị đồng ý. Bởi vì người ta không chỉ cần nhìn thấy những tu sĩ đạo đức, mà còn cần gặp những con người chân thành, khiêm nhường và luôn để cho ân sủng Chúa biến đổi cuộc đời mình.

- Chị ơi, nếu người tu sĩ đã cầu nguyện đều đặn và biết xét mình mỗi ngày, như thế đã đủ để loan báo sự tỉnh thức chưa?

- Chưa đủ đâu em. Nếu ngọn đèn của người tu sĩ chỉ sáng trong nhà nguyện mà không chiếu đến những người đau khổ, thì chứng tá về sự tỉnh thức vẫn chưa trọn vẹn.

- Ý chị là đời sống cầu nguyện phải dẫn chúng ta đến việc yêu thương và phục vụ tha nhân phải không ạ?

- Đúng rồi. Người tu sĩ tỉnh thức phải có đôi mắt biết nhìn, đôi tai biết lắng nghe và một trái tim biết rung động trước nỗi đau của người khác. Đó có thể là người nghèo, người bệnh, người già cô đơn, trẻ em thiếu sự chăm sóc, người trẻ mất phương hướng hay những người đang khủng hoảng trong đức tin.

- Em nghĩ đôi khi chúng ta cứ nghĩ đến những người ở xa, những hoàn cảnh khó khăn trong xã hội, mà quên mất những người đang sống ngay bên cạnh mình.

- Em nói đúng. Có khi người cần được quan tâm nhất lại chính là một chị em trong cộng đoàn đang âm thầm buồn khổ, một người bị hiểu lầm, hay một người đã quá mệt mỏi nhưng không biết phải mở lời với ai. Nếu chúng ta quá bận rộn với phận vụ của riêng mình mà không nhận ra những nỗi đau ấy, thì có lẽ chúng ta đang đánh mất một phần quan trọng của sự tỉnh thức.Đôi khi loan báo Tin Mừng không bắt đầu bằng một bài giảng hay một chương trình lớn, mà bằng việc biết dừng lại để lắng nghe, biết hỏi thăm một người đang buồn, biết cúi xuống phục vụ và can đảm lên tiếng trước những bất công. Khi người tu sĩ biết yêu thương bằng những hành động cụ thể như thế, họ đang làm cho tình yêu của Thiên Chúa trở nên gần gũi và hữu hình hơn.

- Chị ơi, còn trong công việc mục vụ thì sao? Em thấy nhiều khi chúng ta phải lo rất nhiều việc: tổ chức chương trình, dạy giáo lý, chăm sóc các em, thăm viếng và phục vụ cộng đoàn. Làm sao để vừa chu toàn công việc vừa sống tỉnh thức được chị?

- Chị nghĩ điều quan trọng là phải biết mình đang làm việc ấy vì điều gì. Có khi chúng ta quá bận rộn với sứ vụ đến mức bắt đầu đánh giá giá trị bản thân qua những thành quả: chương trình có thành công không, có nhiều người tham dự không, có được khen ngợi không, cộng đoàn có phát triển không …

- Nhưng bình thường ai cũng muốn công việc của mình đạt kết quả tốt, từ đó sẽ vui và tự tin hơn; còn những khi mọi chuyện không như mong đợi, em nghĩ ai cũng buồn, thất vọng và nghĩ rằng mình chưa làm tốt.

- Niềm vui khi công việc đạt kết quả tốt không có gì sai, và chúng ta cũng cần nghiêm túc nhìn nhận những thất bại để rút kinh nghiệm. Nhưng tỉnh thức nhắc người tu sĩ nhớ rằng sứ vụ không phải là công trình để khẳng định bản thân. Chúng ta chỉ là những người cộng tác với Thiên Chúa, chứ không phải chủ nhân của công trình cứu độ. Khi thành công, mình không nên tự mãn; còn khi thất bại, mình cũng không nên vội tuyệt vọng. Điều quan trọng là biết lượng giá công việc, sửa chữa thiếu sót và tiếp tục phục vụ trong niềm tín thác vào Chúa. Chúng ta cần tỉnh thức trong khi thi hành sứ vụ qua việc biết đọc những dấu chỉ của thời đại, nhận ra những khó khăn thực sự của con người và tìm kiếm những cách loan báo Tin Mừng phù hợp với hoàn cảnh hôm nay, để từ đó đổi mới cách phục vụ khi cần thiết, mà vẫn không đánh mất căn tính Tin Mừng.

- Em hiểu rồi. Người tu sĩ tỉnh thức không phải là người lúc nào cũng bận rộn, nhưng là người biết mình đang phục vụ ai, phục vụ vì điều gì và có đang thực sự giúp con người đến gần Chúa hơn không.

- Đúng vậy. Bận rộn chưa chắc đã là tỉnh thức. Đôi khi biết dừng lại để phân định, cầu nguyện và điều chỉnh hướng đi mới là điều cần thiết.

- Chị ơi, em thấy có một điều rất đáng suy nghĩ. Khi nói về sự tỉnh thức, người ta thường nhắc đến cái chết, ngày phán xét và ngày tận thế. Nhưng nếu nói quá nhiều về những điều ấy, liệu người nghe có cảm thấy sợ hãi không chị?

- Có thể lắm em. Đó là lý do chúng ta cần loan báo sứ điệp tỉnh thức bằng tinh thần của Tin Mừng, chứ không phải bằng cách làm cho người khác hoảng sợ. Nếu một người tu sĩ nói rất nhiều về cái chết và phán xét, nhưng đời sống lại thiếu niềm vui, thiếu lòng thương xót và khiến người khác cảm thấy nặng nề, thì người nghe có thể hiểu sai ý nghĩa của việc chuẩn bị gặp Chúa.

- Vậy mình phải làm sao để người khác hiểu rằng tỉnh thức không phải là sống trong lo sợ, mà là sống trong tình yêu và hy vọng?

- Trước hết, chính chúng ta phải sống được điều đó. Một người tu sĩ bình an giữa thử thách, tận tụy trong phục vụ, chân thành trong tương quan và biết cảm thông với những người đau khổ sẽ giúp người khác nhận ra rằng đức tin không làm con người xa lánh cuộc đời. Trái lại, đức tin giúp chúng ta sống cuộc đời này sâu sắc hơn, có trách nhiệm hơn và yêu thương nhiều hơn.

- Như vậy, chuẩn bị gặp Chúa không có nghĩa là cứ nghĩ đến cái chết mà quên đi cuộc sống hiện tại. Trái lại, vì tin rằng cuộc đời mình có ý nghĩa trước mặt Chúa, nên mình càng phải sống tốt từng ngày?

- Chính xác là thế, em ạ. Người tu sĩ không chỉ nói với mọi người rằng: “Hãy sẵn sàng, vì chúng ta có thể chết bất cứ lúc nào”, mà còn phải làm chứng bằng chính cuộc đời mình rằng: “Hãy sống yêu thương hôm nay, vì Thiên Chúa đang hiện diện và cuộc đời bạn có giá trị trước mặt Người.”

- Chị ơi, sau khi nói chuyện với chị, em nhận ra rằng sự tỉnh thức không phải là một điều gì quá xa vời. Nó bắt đầu từ những việc rất bình thường: cầu nguyện với lòng chân thành, biết xét lại bản thân, quan tâm đến chị em trong cộng đoàn, tận tụy trong sứ vụ và giữ niềm hy vọng ngay cả khi gặp khó khăn.

- Đúng rồi em. Và chị nghĩ điều quan trọng nhất là chúng ta không được biến sự tỉnh thức thành một khẩu hiệu để nhắc nhở người khác, trong khi chính mình lại quên sống điều ấy. Người tu sĩ chỉ có thể loan báo cách thuyết phục khi đời sống của mình thực sự phản chiếu điều mình rao giảng. Chị nghĩ điều chúng ta cần ghi nhớ là: không biết ngày mai sẽ ra sao, cũng không biết mình còn bao nhiêu thời gian, nhưng chúng ta có thể chọn cách sống hôm nay. Và nếu hôm nay chúng ta biết yêu thương hơn, tha thứ hơn, phục vụ chân thành hơn và tín thác vào Chúa nhiều hơn, thì chính đời sống ấy đã là một lời loan báo về sự tỉnh thức rồi.

- Vậy còn người giáo dân thì sao?

- Dĩ nhiên bậc sống nào cũng phải tỉnh thức, nếu người tu sĩ tỉnh thức trong những giờ cầu nguyện chung, riêng với Chúa để lắng nghe Ngài và cảm nghiệm tình thương của Ngài, rồi từ đó lan tỏa ra đời sống hiện thực qua thái độ sống khiêm nhường và quảng đại phục vụ, thì người giáo dân cũng vậy, chỉ khác là môi trường sống khác nhau, cho nên khi sống giữa đời người giáo dân cần nỗ lực hơn, bởi vì họ sống trong môi trường ồn ào hơn, với nhiều phận vụ, vai trò khác nhau... Nhưng dù là Linh mục, tu sĩ, hay giáo dân, thì ai cũng cần phải dựa vào ơn Chúa để sống theo lời dạy và gương của Ngài là sống yêu thương, bởi vì khi mình yêu thương thì đang ở trong Chúa rồi (x. 1 Ga 4, 16), nên Chúa đến lúc nào cũng được mà.

- Chị chia sẻ rất đúng, mình yêu Chúa và yêu mọi người như Chúa dạy thì giống như người lúc nào cũng tỉnh thức vậy. Xin Chúa giúp chị em mình luôn sống trong tình yêu của Chúa!

Song Thị