Có cần phải tỉnh thức?

- Chị đố em nha: một người khi thêm tuổi thì thấy mỗi ngày trôi qua nhanh hay chậm?

- Em nghĩ là chậm, bởi vì đã biết nhiều thứ rồi, và cũng không có nhiều việc phải bận tâm, nên sẽ thấy mình có nhiều giờ, và mỗi ngày trôi chậm quá, còn con nít vô ưu vô lo, nên cứ mong Tết mãi mà chưa tới.

- Chị đố em cho vui vậy thôi, chứ cần phải xác định người lớn tuổi là bao nhiêu mới được, ví dụ với cái tuổi “lưng chừng” như chị em mình, già thì chưa tới, trẻ thì không còn, mỗi ngày cứ thấy vùn vụt trôi đi, muốn làm thật nhiều thứ mà thoáng cái hết ngày, hết tháng, hết năm; còn những người đau yếu bệnh tật, khi phải mỏi mòn chờ Chúa đến gọi về với Ngài, thì mỗi ngày vì thân thể mệt mỏi, đau nhức, sẽ thấy ngày qua ngày trôi thật chậm. À, chị có lúc thắc mắc mà nghĩ mãi vẫn chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng: tại sao Chúa không cho con người biết trước ngày giờ mình sẽ chết? Nếu biết trước, có lẽ người ta sẽ chủ động chuẩn bị hơn, đỡ phải lo lắng, sợ hãi và vất vả như bây giờ. Em thấy có đúng không?

- Dạ, em cũng từng nghĩ như vậy chị ạ. Nếu biết mình còn sống bao lâu, người ta có thể sắp xếp công việc, chuẩn bị tâm hồn để về với Chúa, lo liệu những điều còn dang dở để khi gặp Chúa thì không còn gì lăn tăn trong lòng nữa, như thế chẳng phải sẽ tốt hơn sao?

- Nghe thì có vẻ hợp lý thật. Nhưng … nếu nghĩ kỹ lại, ví dụ một người biết chắc mình còn sống thêm hai mươi năm nữa, liệu người ấy có sống tốt hơn không ha?

- Chắc là có người sẽ sống tốt hơn, mà … cũng có người nghĩ rằng mình còn nhiều thời gian nên cứ từ từ thay đổi chị nhỉ?

- Đúng rồi em. Có khi người ta còn tự nhủ: “Bây giờ cứ sống theo ý mình đã, chuyện cầu nguyện, hoán cải, tha thứ hay làm hòa với người khác thì để sau cũng chưa muộn.” Nhưng em biết không, có những điều càng trì hoãn thì càng khó thực hiện. Một người cứ nuôi lòng giận ghét lâu ngày có thể dần trở nên chai cứng. Một người quen sống ích kỷ có thể không còn dễ dàng nhận ra mình cần thay đổi nữa.

- Vậy là biết trước ngày chết chưa chắc giúp người ta sống tốt hơn, cũng có thể có người biết mình chỉ còn sống vài tháng, họ sẽ cố gắng sống tốt và chuẩn bị tâm hồn thì sao?

- Có thể lắm em. Nhưng cũng có người vì biết mình sắp chết mà hoảng loạn, tuyệt vọng, không còn đủ bình an để sống những ngày còn lại. Vì thế, chị nghĩ điều quan trọng không hẳn là biết mình còn bao nhiêu thời gian, mà là mình đang sử dụng thời gian hiện tại như thế nào. Chị nghĩ mình cũng cần nhìn vấn đề từ một góc độ khác. Nếu biết chính xác ngày giờ mình sẽ chết, liệu chúng ta có còn sống bằng tình yêu tự do và chân thành không, hay lại biến đời sống đức tin thành một cuộc tính toán?

- Chị nói rõ hơn cho em được không ạ?

- Em cứ nghĩ đơn giản thế này nhé. Một người con yêu thương cha mẹ thật lòng thì có phải đợi đến khi biết cha mẹ sắp qua đời mới quan tâm, chăm sóc các ngài không? Hay một người sống có trách nhiệm chỉ làm điều tốt khi biết mình sắp phải ra trước tòa Chúa sợ Chúa hỏi tội, vậy thì có phải thật lòng làm điều tốt hay vì sợ hậu quả mà làm, và như thế thì điều tốt có thật sự vì tha nhân, vì yêu thương vô vị lợi hay vì điều gì khác?

- Dạ, nếu thật lòng yêu thương thì đâu cần phải chờ đến lúc ấy mới làm chị nhỉ. Mình phải yêu thương khi còn có thể, chứ đợi đến lúc không còn cơ hội thì có khi đã quá muộn.

- Chính xác! Thiên Chúa cũng mời gọi chúng ta sống như thế. Người không muốn chúng ta chỉ cầu nguyện, sửa đổi bản thân hay làm việc bác ái vì biết ngày cuối đời đang đến gần. Người mời gọi chúng ta sống trung thành vì yêu mến Người, và yêu thương tha nhân vì họ xứng đáng được yêu thương ngay hôm nay.

- Nhưng chị ơi, mình cũng không thể khẳng định rằng nếu Chúa cho biết trước ngày chết thì ai cũng sẽ sống tệ hơn, đúng không ạ? Có người biết trước có khi lại sống tốt hơn thật.

- Chúng ta không thể biết chắc điều gì sẽ xảy ra trong giả định ấy. Vì thế, mình không nên kết luận rằng Chúa giấu ngày chết chỉ vì Người sợ con người sẽ trì hoãn việc hoán cải. Điều quan trọng khi Chúa nhắc phải tỉnh thức là: chúng ta phải luôn trong tư thế sẵn sàng, bởi vì một người tỉnh thức là người luôn chu toàn bổn phận mỗi ngày trong yêu thương, chứ không phải để bổn phận hôm nay cho ngày khác, hay làm các việc bổn phận trong bực bội, trách cứ, hoặc hờ hững. Chúa đã dạy: “… Ai thương xót, thì chẳng quan tâm đến việc xét xử” (x. Gc 2, 13). Chúng ta không hiểu hết hay giải thích được tất cả những lý do Thiên Chúa không mặc khải ngày giờ Chúa đến, nhưng chúng ta có thể hy vọng mình vượt qua giờ ấy tốt lành được khi luôn sống trong ân sủng của Chúa, thi hành điều Ngài dạy mỗi ngày.

- Dạ. Vậy có phải việc không biết ngày mai còn giúp chúng ta nhận ra rằng mình không thể làm chủ tất cả mọi sự không chị?

- Đúng rồi em. Em thử nhìn lại cuộc sống xem, chúng ta thường muốn kiểm soát biết bao nhiêu điều: công việc, sức khỏe, tương lai, các mối tương quan, thậm chí cả thời điểm kết thúc cuộc đời. Nhưng dù cố gắng đến đâu, vẫn có những điều vượt quá khả năng của mình.

- Nhiều khi em cũng lo lắng vì những điều mình không thể kiểm soát. Em muốn mọi chuyện phải rõ ràng, phải nằm trong dự tính của mình. Nhưng càng muốn nắm chắc mọi thứ, em lại càng bất an.

- Chị nghĩ đó cũng là điều con người cần học. Mình là thụ tạo, chứ không phải Thiên Chúa. Nhận ra giới hạn của bản thân không có nghĩa là buông xuôi, sống thụ động hay không cần lo cho tương lai. Chúng ta vẫn phải chăm sóc sức khỏe, chu toàn trách nhiệm, làm việc và lên kế hoạch cho cuộc sống; nhưng bên cạnh việc cố gắng hết sức, chúng ta còn phải học cách khiêm tốn đón nhận những điều mình không thể quyết định.

- Nghĩa là chúng ta vẫn phải sống có trách nhiệm, nhưng không để nỗi lo về tương lai điều khiển cuộc sống của mình, và đức tin giúp chúng ta tin tưởng vào Chúa ngay cả khi không biết trước điều gì sẽ xảy ra?

- Đúng vậy em. Tin nơi Chúa không có nghĩa là chúng ta biết trước mọi chuyện, nhưng là chúng ta vẫn có thể sống bình an và tín thác vào Ngài giữa những điều chưa biết.

- Nhưng chị ơi, em nghĩ đến đây vẫn còn một vấn đề. Không biết ngày chết thì con người vẫn phải lo lắng, nhất là khi bệnh tật, tuổi già hay những biến cố bất ngờ xảy đến. Chẳng phải nếu biết trước, người ta sẽ đỡ sợ hơn sao chị?

- Chị đồng ý với em rằng sự bất định có thể khiến con người lo lắng. Chúng ta không nên xem nhẹ nỗi sợ chết, nỗi đau của người bệnh hay sự bất an của những người đang đứng trước giờ phút cuối đời. Nhưng em thấy đấy, Tin Mừng đâu có hứa rằng người có đức tin sẽ không bao giờ sợ hãi hay lo âu, vì chúng ta vẫn còn ở trần gian mà (x. Ga 17, 15; Mt 6, 34). Điều Tin Mừng mời gọi chúng ta là học cách sống với những giới hạn ấy trong niềm tín thác vào Thiên Chúa (Mt 10, 29-31).

- Vậy có lẽ Chúa không nhất thiết phải cho chúng ta biết trước mọi điều sẽ xảy ra. Điều quan trọng là Ngài mời gọi chúng ta sống làm sao cho dù ngày mai có sự gì xảy ra hay như thế nào, thì hôm nay mình vẫn sống có ý nghĩa.

- Chị rất thích cách em diễn tả điều đó. Em biết không, đôi khi chúng ta cứ mải mê hỏi: “Tại sao Chúa không cho con biết ngày nào con sẽ chết” nhưng lại quên tự hỏi: “Nếu con không biết mình còn bao nhiêu thời gian, hôm nay con đã yêu thương đủ chưa? Con đã tha thứ cho người cần được tha thứ chưa? Con đã sống đúng với ơn gọi và trách nhiệm của con chưa?”

- Nghe chị nói, em nhận ra rằng có khi mình không thực sự cần biết ngày cuối cùng của cuộc đời, nhưng cần biết cách sống tốt hơn trong từng ngày Chúa ban.

- Đúng rồi em. Có lẽ điều Chúa muốn nơi chúng ta không phải là sống trong sợ hãi vì cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, nhưng là sống tỉnh thức trong tình yêu. Bởi vì chúng ta không biết mình còn bao nhiêu thời gian, nên mỗi ngày đều trở thành một cơ hội quý giá để yêu thương, phục vụ, hoán cải và đến gần Chúa hơn. Từ câu chuyện này, chị nghĩ chúng ta có thể đi đến một câu hỏi gần gũi hơn với đời sống tu trì của mình: Nếu chúng ta được mời gọi sống tỉnh thức mỗi ngày, thì người tu sĩ cần sống thế nào để chính đời sống của mình trở thành lời loan báo về sự tỉnh thức? Nhưng mà để trả lời câu hỏi này thì dài lắm, hẹn em ngày mai nha, hy vọng chúng mình sẽ chia sẻ với nhau để giúp nhau luôn sẵn sàng đón Chúa đến trong vui tươi.

Song Thị