Tháng Mười Một về, mang theo một khoảng lặng rất riêng trong lòng người Công giáo. Đây là tháng chúng ta tưởng nhớ và cầu nguyện cho những người đã qua đời, những người từng hiện diện, từng yêu thương, từng cùng chúng ta đi qua một đoạn đường của cuộc đời, nhưng giờ đây đã trở về với Thiên Chúa.
Mỗi người có thể mang trong lòng những kỷ niệm khác nhau về người đã khuất. Có những cuộc chia ly đã được chuẩn bị qua những tháng ngày bệnh tật. Nhưng cũng có những cuộc chia ly đến bất ngờ, khiến người ở lại chưa kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Gần đây, tôi đã chứng kiến sự ra đi đột ngột của một người cộng sự tại nơi mình giảng dạy. Cô là thư ký khoa, một người hiền lành, khiêm tốn, sống nhẹ nhàng và đem lại niềm vui cho những người gặp gỡ cô. Cô vẫn còn đó, giữa công việc, đồng nghiệp và sinh viên… vậy mà chỉ trong chốc lát, cô đã không còn nữa.
Sự ra đi ấy khiến mọi người bàng hoàng. Và trong lòng tôi, một câu hỏi cứ âm thầm trở đi trở lại: Tại sao chúng ta thường nghĩ rằng mình còn rất nhiều thời gian để gặp nhau, để nói với nhau những điều tốt đẹp, để trao cho nhau một chút yêu thương?
Có lẽ vì chúng ta đã quá quen với sự hiện diện của những người bên cạnh. Gặp nhau mỗi ngày, làm việc cùng nhau, trò chuyện với nhau… nên đôi khi chúng ta xem sự hiện diện ấy như một điều đương nhiên. Ta nghĩ rằng lời cảm ơn có thể nói vào ngày mai, lời xin lỗi có thể chờ một dịp khác, một cuộc thăm hỏi có thể để khi nào bớt bận rộn.
Nhưng cuộc đời không phải lúc nào cũng cho chúng ta một ngày mai như mình mong đợi.
Câu chuyện ấy chạm đến tôi sâu hơn, bởi chính tôi cũng đã từng trải qua một hành trình đối diện với căn bệnh ung thư. Đã có những thời khắc, sự sống trở nên mong manh đến mức tôi phải nhìn lại cuộc đời mình bằng một ánh mắt khác.
Khi chưa phải đối diện với bệnh tật, chúng ta có thể biết rằng cuộc sống rất mong manh. Nhưng khi chính mình bước vào một hành trình hiểm nghèo, sự mong manh ấy không còn là một ý tưởng. Nó trở thành một thực tại rất gần, rất thật, chạm đến từng ngày sống.
Tôi nhận ra rằng được thức dậy vào mỗi buổi sáng, được gặp những người mình yêu quý, được tiếp tục công việc, được trò chuyện, được sống những điều bình thường… tất cả đều là những món quà quý giá.
Tôi không muốn nói rằng bệnh tật làm cho con người luôn mạnh mẽ hơn, hay sau những đau khổ, chúng ta lúc nào cũng có thể mỉm cười. Có những lúc vẫn yếu lòng, vẫn lo lắng, vẫn phải học cách đón nhận những điều mình không thể kiểm soát.
Nhưng hành trình ấy giúp tôi hiểu sâu hơn một điều: Chúng ta không biết mình còn bao nhiêu thời gian, cũng không biết mình còn có thể gặp một người bao nhiêu lần nữa.
Tháng Mười Một.Tháng của những lời cầu nguyện cho người đã khuất. Tháng của những ký ức, những nỗi nhớ, những khoảng trống mà không ai có thể lấp đầy. Nhưng có lẽ, tháng Mười Một không chỉ mời gọi chúng ta nhớ đến những người đã đi xa, mà còn nhắc chúng ta nhìn lại cách mình đang sống với những người vẫn còn ở bên cạnh.
Có ai đó đang sống bên cạnh tôi mà tôi chưa thật sự lắng nghe?
Có người tôi quý mến nhưng chưa bao giờ nói với họ một lời cảm ơn?
Có một mối tương quan đang bị tổn thương mà tôi cứ chờ người kia lên tiếng trước?
Có một người thân, một người bạn, một chị em trong cộng đoàn đang cần tôi hiện diện, nhưng tôi lại quá bận rộn với những công việc của mình?
Đôi khi, điều khiến chúng ta tiếc nuối nhất không phải là những điều lớn lao chưa làm được, mà là những điều nhỏ bé chúng ta hoàn toàn có thể làm, nhưng đã không làm khi còn cơ hội.
Trong đời sống cộng đoàn, chúng ta sống gần nhau, cùng cầu nguyện, cùng làm việc, cùng phục vụ. Nhưng sống chung một mái nhà không có nghĩa là lúc nào chúng ta cũng thật sự hiểu nhau. Có khi chúng ta rất tận tâm với công việc, nhưng lại ít thời gian hỏi thăm một chị đang mệt mỏi. Có khi chúng ta nhận ra rất nhanh những thiếu sót của nhau, nhưng lại quên ghi nhận những điều tốt đẹp mà chị em âm thầm làm mỗi ngày.
Và có khi, một lời nói nhẹ nhàng cũng đủ giúp một người vượt qua một ngày khó khăn. Một lời xin lỗi có thể chữa lành một vết thương. Một cái nắm tay, một cuộc thăm hỏi, một sự hiện diện chân thành có thể làm cho người khác cảm nhận rằng họ không đơn độc.
Chúng ta không thể quay lại để nói những lời đã bỏ lỡ với một người đã qua đời. Nhưng chúng ta vẫn có thể bắt đầu nói những điều tốt đẹp ấy với những người đang hiện diện.
Đức tin Kitô giáo không mời gọi chúng ta sống trong sợ hãi trước cái chết. Đức tin giúp chúng ta đau buồn khi mất mát, cầu nguyện cho những người đã khuất, và đặt hy vọng nơi Đức Kitô đã chết và sống lại. Đồng thời, đức tin cũng nhắc chúng ta rằng sự sống hôm nay là một ân ban, và tình yêu không nên chỉ nằm trong những dự định chưa thực hiện.
Có lẽ chúng ta không quyết định được ngày cuối cùng của đời mình. Nhưng ngay hôm nay, chúng ta vẫn có thể quyết định mình sẽ yêu thương như thế nào.
Tháng Mười Một này, khi thắp một nén hương, dâng một lời cầu nguyện hay nhớ về một người đã khuất, xin cho chúng ta cũng biết nhìn lại những người đang sống bên cạnh mình.
Đừng đợi đến khi một người ra đi mới nói rằng mình quý mến họ.
Đừng đợi đến khi không còn cơ hội mới nhận ra một lời cảm ơn có thể làm người khác vui biết bao.
Đừng để lòng tự ái ngăn cản một lời xin lỗi.
Và đừng để sự bận rộn làm chúng ta quên mất những người đang cần mình hiện diện.
Bởi vì, cuối cùng, điều còn lại không chỉ là những công việc chúng ta đã hoàn thành, những thành tích chúng ta đã đạt được, hay những điều chúng ta đã sở hữu.
Điều còn lại có lẽ là cách chúng ta đã yêu thương.
Nếu một ngày nào đó, tôi không còn hiện diện giữa những người đang sống bên cạnh mình, họ sẽ nhớ điều gì về tôi?
Họ sẽ nhớ một người đã làm được nhiều việc, hay một người đã giúp họ cảm thấy được đón nhận, được tôn trọng và được yêu thương?
Tháng Mười Một nhắc chúng ta nhớ người đã khuất. Nhưng cũng xin cho tháng này giúp chúng ta biết yêu thương người đang sống, khi vẫn còn có thể.
Bởi vì có những điều, nếu không trao đi hôm nay, ngày mai có thể đã quá muộn.
Sr. Mary Josephine Trần
(Nhớ về Cô Kim Cương thư ký khoa Xã Hội Nhân Văn HIU)