Lắng nghe Lời Chúa để xây dựng cộng đoàn

Dẫn nhập

Tổng hội XII của Hội Dòng chúng ta đã được hơn một nửa hành trình, những lời mời gọi: “Lắng nghe Lời Chúa và nên một với Ngài” (2024-2025); “Lắng nghe Lời Chúa và canh tân bản thân” (2025-2026); “Lắng nghe Lời Chúa để xây dựng cộng đoàn” (2026-2027) có còn là trăn trở và khát khao của mỗi chị em chúng ta? Chúng ta đãvà đang dành thời gian cho việc ĐỌC - SUY - SỐNG Lời Chúa như thế nào? Chúng ta đã để cho Lời Chúa cụ thể hóa nơi đời sống cộng đoàn của chúng ta ra sao? Chúng ta đang ở lại trong Chúa hay đang ở lại trong chính cái tôi của mình?

Với những trăn trở ấy, chị em chúng ta cùng nhau lắng đọng, cùng nhau dành một khoảng lặng riêng, để ở lại, để lắng nghe và để nhìn lại chính mình trong ánh nhìn của Chúa và suy tư về chủ đề: Lắng nghe Lời Chúa để xây dựng cộng đoàn.

1. Nên một với Chúa để biến đổi nội tâm

“Thầy là cây nho, anh em là cành. Ai ở lại trong Thầy và Thầy ở lại trong người ấy, thì người ấy sinh nhiều hoa trái” (Ga 15,5).

Biến đổi nội tâm không phải là nỗ lực của ý chí để trở nên hoàn hảo theo tiêu chuẩn mà chúng ta tự đặt ra hoặc do người đời mặc định, nhưng là kết quả tất yếu của việc “nên một với Chúa”, như cành nho gắn liền với cây nho thì mới sinh hoa trái. Đời tu của chúng ta cũng thế, chúng ta chỉ có thể sinh hoa trái thiêng liêng khi nhựa sống của Thân Nho chảy vào huyết mạch và tâm hồn của chúng ta. Nhựa sống ấy là Lời Chúa, là Thánh Thể, là cầu nguyện, là thinh lặng, là đời sống Bí tích.

Một ngày nào đó, khi chúng ta bắt đầu xem nhẹ các Giờ Kinh Phụng vụ, xem nhẹ Thánh Lễ, xem nhẹ các giờ cầu nguyện riêng, xem nhẹ việc lãnh nhận Bí tích Hoà giải. Một ngày nào đó, khi chúng ta cứ luẩn quẩn trong lý luận: “Tôi tu tại tâm, đâu cần phải tham dự các Giờ Kinh của cộng đoàn, đâu cần phải đọc kinh nhiều, đâu cần phải cầu nguyện, Chúa biết hết mà! Đâu cần phải lãnh nhận Bí tích Hoà giải, có tội gì đâu! Nếu có thì Chúa cũng tha hết mà...” Một ngày nào đó ta coi Thánh lễ như một bổn phận phải hoàn thành bởi luật Dòng, thay vì là nguồn mạch sự sống thần linh nuôi sống ta. Một ngày nào đó, ta chỉ tìm đến Lời Chúa như một công cụ phục vụ công việc: soạn bài giáo lý, viết bài giảng hay chuẩn bị bài thuyết trình để soi sáng cho người khác, nhưng lại quên để chính Lời ấy chạm đến, biến đổi và canh tân cõi lòng mình.

Chính từ ngày ấy, đời tu chúng ta bắt đầu mất nhựa sống, đời tu chúng ta bắt đầu khô héo úa tàn, đời tu chúng ta bắt đầu nguy hiểm, và bắt đầu chết dần chết mòn. Chúng ta xác tín một điều: Đời tu không chết vì thiếu tiền, thiếu tình, thiếu phương tiện, thiếu tiện nghi, thiếu tiếng khen, thiếu thành công, thiếu rực rỡ, nhưng đời tu sẽ chết vì thiếu cầu nguyện.

Chúa Giêsu không nói: “không có Thầy, anh em làm được ít thôi.” Chúa cũng không nói: “không có Thầy, anh em làm chậm hơn”, mà là: “không có Thầy, anh em chẳng làm gì được cả.”(Ga 15,5). Rất rõ ràng và rất mạnh mẽ. Vì thế, khi đời tu của chúng ta “có Thầy” “có Chúa”, chắc chắn chúng ta sẽ được Chúa biến đổi từ trong suy nghĩ, lời nói và hành động. Khi chúng ta “có Chúa”, chắc chắnchúng ta sẽ sinh hoa trái: bác ái, bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hoà, tiết độ (Gl 5,22-23). Khi “có Chúa” chúng ta sẽ làm được mọi sự trong Đấng ban sức mạnh cho chúng ta (x. Ph 4,17).

Nếu một ngày nào đó, khi một công việc, một sứ vụ làm cho chúng ta ngày càng buồn; ngày càng mất bình an; ngày càng nóng nảy và bực bội; ngày càng kiêu căng, ngày càng cay đắng; ngày càng hay so đo và ghen tức với thành công của người khác; ngày càng thích chỉ trích; ngày càng thích nghe, thích nói những lời vô bổ, móc mỉa, châm chọc, công kích, khắt khe, chê bai. Nếu một ngày nào đó ta thấy mình thích tìm bù trừ bởi những tình cảm con người, thú vật, cây cảnh; thích tìm tiếng khen, thích hình ảnh của mình được nhiều người biết tới…thì chúng ta cần dừng lại để hỏi lòng mình xem: “tôi đang sinh hoa trái của Chúa Thánh Thần hay chỉ đang tạo ra sản phẩm của cái tôi mình? Tôi đang ở lại trong Chúa hay đang ở lại trong chính cái tôi của mình?

Điều Chúa mong nơi mỗi chúng ta, thiết nghĩ không phải là những điều lớn lao hay những cố gắng vượt sức, nhưng đơn giản là biết ở lại với Ngài lâu hơn một chút. Ở lại không chỉ bằng thời gian mà còn bằng sự hiện diện thật sự của con tim: không vội vã, không lướt qua, không chỉ dừng lại ở những lời kinh quen thuộc. Em tin rằng khi chúng ta ở lại đủ lâu, mỗi người sẽ dần nhận ra lòng mình đang ở đâu: đang khô khan hay đầy xao động, đang mở ra hay còn khép lại. Và chính trong sự ở lại ấy, Thánh Tâm Chúa âm thầm chạm đến, không làm ồn, không ép buộc, nhưng đủ sâu để làm chúng ta dần dần được biến đổi từ bên trong.

2. Nên một với Chúa để canh tân đời sống cộng đoàn

Chủ đề năm thứ III của Tổng hội XII“Nên một với Chúađể canh tân đời sống cộng đoàn” không phải là một “khẩu hiệu” để treo, để trưng bày, nhưng là một lời

kêu mời khẩn thiết “để sống”. Trong Tông huấn Đời Sống Thánh Hiến (Vita Consecrata) năm 1996, Đức Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II mời gọi các tu sĩ sống tình hiệp thông và nâng đỡ nhau trong ơn gọi, cụ thể nhất là “cộng đoàn huynh đệ”.[1]

Vì thế, mỗi chị em chúng ta cần cố gắng làm mới lại mình trong tương quan với Chúa, làm mới lại sự hiện diện của mình trong cộng đoàn. Thử hỏi những ai đang sống đời tu – sống đời sống cộng đoàn, điều họ mong ước nhất là gì? Phải chăng là nhà cao cửa rộng? Phải chăng là ăn ngon mặc đẹp? Phải chăng là mạnh ai nấy sống? Phòng ai người ấy ở? Việc ai người ấy làm?

Trái lại, điều mà tất cả các tu sĩ mong ước nhất chắc hẳn là sự ấm áp của một gia đình thiêng liêng,nơi mà những tương quan được dệt với nhau bằng sự phục vụ, yêu thương, nâng đỡ; nơi mọi người được đón nhận và yêu thương; nơi không còn cấp bậc bề trên bề dưới; nơi mà mọi thành viên muốn thuộc vềvà muốn trở vềkhi đi xa;[2] nơi có những bữa cơm tuy đạm bạc, nhưng giàu tình chị em; nơi có những tiếng cười đùa giúp xóa tan những mệt mỏi của ngày dài phục vụ; nơi những lời nói vô bổ, móc mỉa, châm chọc, lời chỉ trích khắt khe được thay bằng những lời hay, lời đẹp, lời khích lệ và động viên; nơi những mệt mỏi được nâng đỡ và thấu cảm; nơilỗi lầm được bỏ qua và tha thứ; nơi mà các thành viên được liên kết với nhau trong những giờ kinh nguyện…

Trong đời sống cộng đoàn, có những ngày chúng ta vẫn ở bên nhau, cùng sinh hoạt, cùng làm việc, nhưng không phải lúc nào cũng thật sự gặp được nhau. Có những khoảng lặng chưa được lắng nghe, những điều chưa kịp nói ra, những khoảng cách rất nhỏ nhưng lại âm thầm kéo dài. Và trong sứ vụ cũng vậy, chúng ta có thể làm nhiều việc, đi nhiều nơi, gặp nhiều người, nhưng đôi khi lại chưa kịp dừng lại trước một con người cụ thể, chưa kịp chạnh lòng trước một nỗi đau rất thật. Khi đó, có lẽ điều chúng ta thiếu không phải là nhiệt thành mà là một trái tim ở lại đủ sâu trong Chúa.

Ở lại trong Chúa, chúng ta như được bắt đầu lại từ đầu cách nhẹ nhàng hơn. Từ nơi đó, mỗi người học lại cách lắng nghe nhau, không chỉ bằng tai nhưng bằng cả sự kiên nhẫn của con tim và học lại cách nhìn nhau với một cái nhìn dịu dàng hơn. Sự biến đổi không đến từ những quyết tâm lớn, nhưng từ việc chúng ta để cho Chúa uốn nắn từng chút một, làm mềm những chỗ còn cứng, làm sáng những chỗ còn mờ, và làm ấm lại những gì đã nguội lạnh.

3) Noi gương Mẹ Maria trong việc nên một với Chúa để canh tân đời sống cộng đoàn

Việc “nên một” với Chúa của Mẹ không bắt đầu từ những việc làm lớn lao bên ngoài, mà khởi đi từ trong sâu thẳm tâm hồn, khởi đi từ một thái độ sống: Lắng nghe để thấu cảm và đón nhận, lắng nghe để rồi thưa lời xin vâng. Chính lời xin vâng ấy, Mẹ đã “nên một” với Chúa khi để ý riêng của mình tan chảy hoàn toàn trong ý muốn của Chúa, ngay cả khi Mẹ không hiểu hết con đường phía trước. Vì đã “nên một” qua lắng nghe và xin vâng, cuộc đời Mẹ đã trở thành một bài ca Magnificat không dứt. Mẹ không còn sống cho mình, mà sống cho Đấng đang ở trong Mẹ.

Trong đời sống cộng đoàn, không thiếu những lúc chúng ta cảm thấy mệt mỏi do công việc quá tải hay thân xác rệu rã do bệnh tật; cũng có những lúc chúng ta thấy lòng mình chùng xuống, nghị lực vơi đi khi những hy sinh âm thầm chẳng được chị em thấu hiểu, khích lệ và nhìn nhận; có những lúc, thử thách còn đến từ những đòi hỏi của 3 lời khấn vì ta phải rời bỏ ‘vùng an toàn’ của bản thân, để dấn thân vào sứ vụ mới – rời xa nơi thân thuộc, nơi gắn bó lâu năm để đến một cộng đoàn mà ta không thích, không muốn hoặc làm một công việc mà ta không mong đợi; và có cả những giây phút ta cảm thấy mình bị lãng quên khi bản thân phải lặng lẽ lấp đầy những công việc không tên, những việc tầm thường chẳng mấy ai hay biết...

Trong những cung bậc cảm xúc ấy, chúng ta lại được mời gọi nhìn lên Mẹ để “nên một với Mẹ” từ trong việc lắng nghe và xin vâng, “nên một với Mẹ” trong thầm lặng và chiêm niệm, để nhờ đó chúng ta cũng được “nên một với Chúa” để từ “canh tân bản thân” đến “canh tân cộng đoàn và Hội Dòng” của mình. Chỉ khi chúng ta “nên một với Chúa” cách mãnh liệt nhất, khi ấy chúng ta mới có thể biến những vụn vặt của đời sống thường ngày của cộng đoàn thành những đóa hoa thiêng ngào ngạt hương sắc.

Tiến trình canh tân “Đời sống cộng đoàn” không phải là nỗ lực thay đổi người khác, thay đổi hoàn cảnh xung quanh, mà là nỗ lực của chính từng chị em chúng ta trong việc canh tân bản thân qua việc: để ý riêng của mình tan chảy hoàn toàn trong ý muốn của Chúa, vì không có sự canh tân nào bắt đầu từ bên ngoài, nếu chị em không chìm sâu trong đời sống cầu nguyện, không “nên một” với Chúa trong từng hơi thở, trong từng những công việc hằng ngày, trong từng những mệt mỏi của đời sống chung và sứ vụ. Nếu bao lâu chúng ta còn khư khư giữ lại những sở thích cá nhân, những tự ái riêng tư;bao lâu chúng ta còn chấp nhất lỗi lầm của nhau hay nhìn chị em bằng ánh mắt soi mói; bao lâu chúng ta còn nói những lời nói vô bổ, móc mỉa, châm chọc, lời chỉ trích khắt khe …thì bấy lâu nay, chúng ta vẫn chưa thực sự là người nữ tu mà Mẹ mong muốn.

Tạm kết

Chúng ta hãy để lòng mình được biến đổi bởi tình yêu Chúa qua việc “Lắng nghe Lời Chúa và nên một với Ngài” (2024-2025), “Lắng nghe Lời Chúa và canh tân bản thân” (2025-2026) và “Lắng nghe Lời Chúa để canh tân đời sống cộng đoàn” (2026-2027). Chúng ta là Cộng đoàn, là Hội Dòng, là một thân thể trong Chúa. Vì thế, chúng ta có trách nhiệm hỗ trợ và nâng đỡ nhau. Hãy dành thời gian cùng nhau cầu nguyện, chia sẻ những suy nghĩ, những cảm nghiệm trong đời sống đức Tin và phục vụ; cùng nhau chung tay góp sức xây dựng cộng đoàn; xây dựng ngôi nhà chung của Hội Dòng đượcđầy sự ấm áp; cùng nhau làm mới mình trong tương quan với Chúa và với chị em; làm mới lại sự hiện diện của mình trong cộng đoàn; làm mới lại cảm thức thuộc về trong cùng một Hội Dòng. Khi ấy chúng ta sẽ cảm nhận rõ hơn sự hiện diện tràn đầy sức sống và tình yêu của Chúa trong đời sống cộng đoàn và trong ơn gọi Thánh Hiến.

Xin Thánh Tâm Chúa Giêsu tiếp tục chạm đến và biến đổi từng người chúng ta, để đời sống của mỗi Chị Em và của mỗi cộng đoàn thực sự trở thành một dấu chỉ sống động của tình yêu Ngài giữa thế giới hôm nay: một tình yêu vẫn đang âm thầm hoạt động và biến đổi chúng ta mỗi ngày, khi chúng ta chọn ở lại trong Thánh Tâm Ngài.

Nt. Maria Trần Lụa

BTTQ