Nén bạc cuộc đời

Tin Mừng Chúa nhật XXXIII Thường niên năm A (Mt 25,14-30) kể lại dụ ngôn những nén bạc. Trước khi đi xa, ông chủ trao tài sản cho các đầy tớ, người năm nén, người hai nén, người một nén, tùy theo khả năng của mỗi người. Khi trở về, ông gọi họ đến để tính sổ. Hai người đã biết làm cho số bạc được trao sinh lợi, còn người nhận một nén lại đem chôn giấu vì sợ hãi.

Câu chuyện ấy không chỉ nói về cách sử dụng tiền bạc, nhưng còn đặt mỗi người trước một vấn đề sâu xa hơn: Tôi đang làm gì với cuộc đời mà Thiên Chúa đã trao cho tôi?

Mỗi người đều có một nén bạc

Có lẽ khi nghe dụ ngôn này, chúng ta thường chú ý đến sự khác biệt giữa năm nén, hai nén và một nén. Nhưng điều đáng suy niệm không phải là ai nhận được nhiều hơn, mà là mỗi người đã làm gì với phần được trao.

Trong cuộc sống, không ai giống ai. Có người có khả năng lãnh đạo, người có năng khiếu nghệ thuật; có người học thức, hiểu biết rộng, nhưng cũng có người chỉ âm thầm làm những công việc bình thường. Có người được nhiều cơ hội, có người phải đi qua không ít thiệt thòi và giới hạn. Ngay trong một gia đình hay cộng đoàn, mỗi người cũng mang một nét riêng, một khả năng riêng và một vai trò không thể thay thế.

Đôi khi, chúng ta nhìn vào cuộc đời người khác rồi thấy mình kém may mắn. Người ta có điều kiện tốt hơn, có nhiều tài năng hơn, được tín nhiệm hơn, còn mình dường như chẳng có gì nổi bật. Từ đó, chúng ta dễ rơi vào mặc cảm, so sánh…Nhưng Thiên Chúa biết rõ khả năng, hoàn cảnh và giới hạn của từng người. Điều Người chờ đợi là mỗi người biết sống trọn vẹn với những gì mình đã lãnh nhận.

Có khi nén bạc của một người mẹ là sự nhẫn nại chăm sóc gia đình; của một người cha là sự tận tụy với công việc và trách nhiệm nuôi dạy con cái; của một người trẻ là lòng nhiệt thành và những ước mơ tốt đẹp; của một người già là kinh nghiệm sống và lời cầu nguyện âm thầm. Trong đời sống thánh hiến, nén bạc có thể là khả năng phục vụ, sự khôn ngoan, lòng nhiệt thành tông đồ hay một trái tim biết lắng nghe và cảm thông.

Những điều ấy có thể chẳng được ai chú ý, nhưng không vì thế mà mất đi giá trị trước mặt Thiên Chúa. Bởi lẽ, giá trị của một nén bạc không nằm ở vẻ ngoài, mà ở tình yêu và sự trung tín của người sử dụng nó.

Đừng để nỗi sợ chôn vùi những gì Chúa trao

Điều khiến chúng ta suy tư nhiều nhất trong dụ ngôn có lẽ là thái độ của người nhận một nén bạc. Anh không đánh mất số bạc ấy, cũng không tiêu xài hoang phí. Anh giữ nguyên vẹn những gì được trao và trả lại cho chủ. Thế nhưng, anh vẫn bị khiển trách.

Lý do được chính anh nói ra: “Tôi biết ông là người hà khắc... nên tôi đâm sợ” (Mt 25,24-25).

Nỗi sợ đã khiến anh không dám làm gì. Anh chọn cách an toàn nhất: đem nén bạc chôn xuống đất. Có lẽ anh nghĩ rằng chỉ cần không làm mất đi những gì mình nhận được là đủ. Nhưng anh quên rằng ông chủ trao bạc không phải để anh cất giữ, mà để anh làm cho nó sinh lợi.

Nhìn lại cuộc sống, có khi chúng ta cũng đang chôn giấu những nén bạc của mình mà không nhận ra. Có người có khả năng nhưng không dám dấn thân vì sợ thất bại. Có người muốn làm một việc tốt nhưng ngại bị hiểu lầm, chê cười. Có người nhận ra một nhu cầu trong gia đình, cộng đoàn nhưng lại chờ người khác lên tiếng trước. Có người được Chúa ban cho một trái tim quảng đại, nhưng vì sợ thiệt thòi nên cứ khép mình trong sự an toàn.

Đáng buồn hơn, có khi chúng ta còn chôn giấu cả những ân huệ thiêng liêng. Chúng ta có đức tin nhưng ngại sống và làm chứng cho đức tin. Chúng ta biết điều gì là tốt nhưng không đủ can đảm thực hiện. Chúng ta muốn tha thứ nhưng cứ giữ mãi một tổn thương; muốn yêu thương nhưng lại sợ phải hy sinh.

Dĩ nhiên, không phải mọi nỗi sợ đều vô lý. Có những thất bại thực sự khiến con người đau đớn, có những dấn thân đòi hỏi phải trả giá. Nhưng nếu cứ đợi đến khi mọi sự chắc chắn, thuận lợi và không còn rủi ro mới bắt đầu, có lẽ chúng ta sẽ chẳng bao giờ làm được điều gì.

Người đầy tớ bị khiển trách không phải vì anh chỉ có một nén bạc, nhưng vì anh đã không làm gì với nén bạc ấy. Điều đó nhắc chúng ta rằng: sống đức tin không phải chỉ là cố gắng giữ cho mình khỏi sai lỗi, nhưng còn phải can đảm làm cho điều thiện được lớn lên. Một đời sống chỉ biết giữ lấy những gì mình có mà không trao ban, không phục vụ, không dám bước ra khỏi sự ích kỷ thì khó có thể sinh hoa trái cho Nước Trời.

Thiên Chúa chờ đợi sự trung tín, không đòi hỏi thành tích

Khi trở về, ông chủ không yêu cầu các đầy tớ phải có số bạc bằng nhau. Ông cũng không so sánh người được giao năm nén với người được giao hai nén. Cả hai đều nhận được cùng một lời khen: “Khá lắm! Hỡi đầy tớ tài giỏi và trung thành! Được giao ít mà anh đã trung thành, thì tôi sẽ giao nhiều cho anh” (Mt 25,21.23).

Lời khen ấy cho thấy điều ông chủ trân trọng không chỉ là kết quả, mà còn là thái độ trung thành của người đầy tớ.

Trong đời sống hôm nay, chúng ta thường quen đánh giá một người qua những gì họ đạt được: vị trí, bằng cấp, thành công, tài sản hay sự công nhận của người khác. Ngay cả trong đời sống đạo, đôi khi chúng ta cũng dễ nhìn vào những công việc, những hoạt động mà quên mất biết bao hy sinh âm thầm đang diễn ra mỗi ngày.

Có những nén bạc sinh lời không bằng những con số có thể đếm được. Một lời nói chân thành có thể giúp ai đó tìm lại niềm hy vọng. Một sự tha thứ có thể hàn gắn một mối tương quan đã rạn nứt. Một hy sinh âm thầm có thể giữ cho gia đình được bình an. Một lời cầu nguyện kiên trì có thể nâng đỡ người đang yếu lòng.

Chúng ta không biết những việc nhỏ bé ấy sẽ trổ sinh hoa trái đến đâu. Nhưng điều quan trọng là đừng coi thường chúng. Thiên Chúa không đòi chúng ta phải làm những điều vượt quá khả năng, nhưng Người mong chúng ta đừng từ chối làm điều tốt mà mình có thể làm.

Nén bạc cuộc đời và ngày phải tính sổ

Đối với người Kitô hữu, sinh lời không đơn thuần là làm được nhiều việc hơn, nhưng là làm cho tình yêu Thiên Chúa được hiện diện rõ hơn trong cuộc sống. Khi biết sử dụng thời gian để phục vụ, khả năng để xây dựng, của cải để chia sẻ và đức tin để nâng đỡ người khác, chúng ta đang làm cho những nén bạc cuộc đời sinh hoa trái.

Lời Chúa Chúa nhật XXXIII Thường niên hôm nay mời gọi chúng ta nhìn lại hành trình mình đang đi. Một ngày nào đó, mỗi người sẽ phải trở về trước mặt Thiên Chúa. Bởi vậy, câu hỏi quan trọng không phải là tôi đã sống được bao nhiêu năm, nhưng là những năm tháng ấy tôi đã sống thế nào? Tôi đã làm cho cuộc đời mình trở thành món quà cho người khác, hay chỉ biết giữ mọi sự cho riêng mình? Tôi đã dùng khả năng Chúa ban để xây dựng gia đình, cộng đoàn và Giáo hội, hay chỉ lo vun vén cho những dự định cá nhân?

Chúng ta đã dùng khả năng để phục vụ hay chỉ để vun vén cho bản thân? Đã dành thời gian cho những người mình yêu thương chưa? Đã biết chia sẻ với người nghèo, nâng đỡ người yếu đuối và can đảm sống đức tin giữa đời thường chưa?

Không ai có thể sống thay phần đời của người khác. Mỗi người đều có một nén bạc riêng và một hành trình riêng để hoàn thành. Ước gì chúng ta đừng để những nén bạc Chúa trao bị vùi lấp bởi sự ích kỷ, mặc cảm hay sợ hãi mà chôn giấu những ân huệ đã nhận, cũng không vì mải mê với những điều chóng qua mà đánh mất cơ hội sống yêu thương hôm nay.

Xin Chúa giúp chúng ta biết trân trọng những gì mình đang có, can đảm sử dụng những ân huệ Người trao ban và trung thành sinh hoa trái trong từng bổn phận nhỏ bé. Để rồi, khi hành trình trần thế kết thúc, chúng ta có thể bình an trở về với Chúa và được nghe Người nói: “Hỡi đầy tớ tốt lành và trung tín, hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh” (Mt 25,21). Amen.

Nhóm suy niệm