Tại sao lại có lễ kính Thánh Giuse Thợ?

Philip Kosloski

Hôm nay

Nhấn mạnh đến phẩm giá của lao động, Đức Giáo hoàng Piô XII đã thiết lập lễ Thánh Giuse Thợ vào ngày 1 tháng 5, nhằm đem lại một ý nghĩa hòa bình và Kitô giáo cho một ngày vốn được ghi nhớ bởi những cuộc bạo động và bãi công đẫm máu.

Vào ngày 1 tháng 5 năm 1886, hàng ngàn công nhân trên khắp Hoa Kỳ đã tổ chức một cuộc đình công và biểu tình quy mô lớn, kêu gọi ngày làm việc tám giờ, với khẩu hiệu: “Ngày làm việc tám giờ, không cắt giảm lương.”

Vài ngày sau, khi cuộc đình công vẫn đang tiếp diễn, các công nhân tại Chicago tiếp tục biểu tình và tụ họp bên ngoài một khu nhà máy công nghiệp. Dù ban đầu cuộc biểu tình diễn ra trong ôn hòa, nhưng vào cuối ngày làm việc, một nhóm công nhân đã tấn công những người phá đình công, và cảnh sát đã nổ súng, khiến hai công nhân thiệt mạng.

Sự kiện này đã thúc đẩy các nhóm vô chính phủ địa phương tổ chức một cuộc biểu tình khác vào ngày 4 tháng 5, phát hành truyền đơn với lời kêu gọi: “Công nhân, hãy vũ trang và xuất hiện với lực lượng mạnh mẽ!” Cuộc mít-tinh ban đầu cũng diễn ra trong trật tự, nhưng gần cuối buổi tối, một quả bom tự chế đã được ném về phía một sĩ quan cảnh sát. Cảnh sát ngay lập tức bắn trả vào đám đông, và đến cuối đêm hôm đó, bảy cảnh sát cùng bốn công nhân đã thiệt mạng, hàng chục người khác bị thương. Sự kiện này được biết đến với tên gọi vụ thảm sát Haymarket.

Ngày Quốc tế Lao động

Biến cố Haymarket đã làm dấy lên căng thẳng xã hội dữ dội. Đến năm 1889, Hội nghị Quốc tế Xã hội Chủ nghĩa đã tuyên bố ngày 1 tháng 5 là “Ngày Quốc tế Lao động”, để tưởng niệm vụ thảm sát này. Kể từ đó, ngày 1 tháng 5 hằng năm dần mang ý nghĩa ngày càng lớn, được gọi là “Ngày Tháng Năm” (May Day), và thường được dùng làm ngày biểu tình của phong trào lao động trên toàn thế giới. Ngày 1 tháng 5 năm 1894, lại xảy ra một loạt cuộc bạo động bạo lực tại Cleveland, bang Ohio, càng thúc đẩy Hội nghị Quốc tế Xã hội Chủ nghĩa đẩy mạnh hoạt động đấu tranh cho quyền lợi người lao động. Từ đó trở đi, ngày 1 tháng 5 liên tục được sử dụng như một biểu tượng cho phong trào lao động, và gắn liền với sự trỗi dậy của chủ nghĩa xã hội trên khắp châu Âu.

Sáu mươi năm sau, giữa bối cảnh Chiến tranh Lạnh, Đức Giáo hoàng Piô XII nhận ra những căng thẳng ngày càng gia tăng trên thế giới, và ngài tìm cách đối trị bạo lực bằng cách tái khẳng định phẩm giá Kitô giáo của lao động. Ngày 1 tháng 5 năm 1955, khi ngỏ lời với Hiệp hội Công nhân Công giáo Ý tại Quảng trường Thánh Phêrô, Đức Piô XII đã kêu gọi họ đừng để mình bị đánh lừa bởi những tiếng nói sai lạc của thế gian, vốn tuyên truyền rằng Hội Thánh đứng về phía tư bản để chống lại người lao động: “Chúng tôi đã bao lần nói và giải thích về tình yêu của Hội Thánh dành cho người lao động! Thế nhưng người ta vẫn lan truyền một lời vu khống độc địa rằng: ‘Hội Thánh là đồng minh của chủ nghĩa tư bản để chống lại người lao động!’ Hội Thánh, là Mẹ và là Thầy của mọi người, luôn đặc biệt quan tâm đến những người con đang sống trong những hoàn cảnh khó khăn nhất, và cũng đã đóng góp một phần quý giá vào những bước tiến chân chính mà các tầng lớp lao động đã đạt được.”

Để lên tiếng cách mạnh mẽ hơn nữa trước sự trỗi dậy của các phong trào lao động mang màu sắc ý thức hệ, Đức Giáo hoàng Piô XII đã thiết lập một lễ mới trong lịch phụng vụ của Hội Thánh, dành ngày 1 tháng 5 cho “Thánh Giuse Thợ”. Ngài tuyên bố: “Với tư cách là Đại Diện Đức Kitô, trong ngày 1 tháng 5 này, chúng tôi muốn long trọng tái khẳng định phẩm giá của lao động, và truyền cảm hứng cho đời sống xã hội cũng như luật pháp, dựa trên sự phân định công bằng giữa các quyền lợi và bổn phận… Vì thế, chúng tôi quyết định thiết lập lễ phụng vụ kính Thánh Giuse Thợ, và ấn định lễ này cử hành đúng vào ngày 1 tháng 5… bởi vì người thợ mộc khiêm hạ thành Nazareth không chỉ thể hiện phẩm giá của đôi tay lao động… mà còn luôn là Đấng bảo trợ của anh chị em và của gia đình anh chị em.”

Bằng việc thiết lập ngày 1 tháng 5 thành một lễ Công giáo, Đức Giáo hoàng Piô XII đã “giành lại” ý nghĩa của ngày này và ban cho nó một chiều kích Kitô giáo. Qua đó, những người lao động Kitô hữu được giới thiệu một mẫu gương để noi theo nơi Thánh Giuse, đồng thời được nhắc nhớ về phẩm giá cao quý của chính mình.

Sau cùng, Hội Thánh luôn dạy rằng người lao động có quyền được trả công công bằng cho lao động của mình, nhưng đồng thời mời gọi họ chạy đến với Thánh Giuse, thay vì tìm cách lật đổ trật tự xã hội bằng bạo lực để đạt được mục đích. Lao động mang phẩm giá cao cả, nhưng bạo lực không bao giờ có thể biện minh cho việc giành lấy quyền lợi của người lao động. Thánh Giuse Thợ, cầu cho chúng con!